تفسیرهای قضایی از جرم افترا

ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) به عنوان مهم ترین مقرره ناظر بر جرم افترا، همواره با تفاسیر متنوع و بعضا متضاد در رویه قضایی مواجه بوده است. افترا، به مثابه یکی از جرایم علیه حیثیت، در تعامل مستقیم با آزادی بیان و حق دادخواهی افراد قرار دارد. صیانت از آزادی بیان در گرو شناخت دقیق ارکان جرایمی همچون افتراء است که می تواند دستاویزی برای مسدودسازی یا تنگ کردن فضای نقد و شفافیت به ویژه برای اهالی رسانه و مطبوعات باشد. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر تحلیل رویه قضایی، نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، و آرای وحدت رویه، به بررسی ابعاد مختلف این جرم می پردازد. در این راستا، ارکان مادی و معنوی، شرط «صراحت در انتساب»، امکان تحقق افترا نسبت به اشخاص حقوقی، حدود رابطه افترا با توهین و نقش علم و سوءنیت بررسی می شوند. همچنین، با تحلیل تطبیقی دیدگاه ها و ابهامات موجود در تفسیر عبارت «عدم توانایی در اثبات صحت اسناد»، محدودیت های رسیدگی به افترا در دادگاه ها نیز مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که نبود وحدت رویه شفاف در تفسیر ماده ۶۹۷، منجر به تعارض در تصمیمات قضات و تزلزل در حمایت کیفری از حق بر آبرو شده است. در پایان، ضرورت اصلاح برخی مفاهیم کلیدی و شفاف سازی عناصر افترا در قانون و رویه مورد تاکید قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

افترا ، رویه قضایی ، حیثیت ، حق دادخواهی ، سوءنیت