تصمیم اداری هوش مبنا در حقوق اداری ایران

گسترش به کارگیری سامانه های هوش مصنوعی در فرایندهای اداری به ویژه در حوزه ارائه خدمات عمومی، موجب دگرگونی شیوه اتخاذ تصمیمات اداری و طرح چالش های نوینی در حقوق اداری شده است. تصمیم اداری هوش مبنا به دلیل اتکای آن بر پردازش های الگوریتمی، ضمن ارتقای سرعت، دقت و کارآمدی ارائه خدمات عمومی، می تواند اصول بنیادین حقوق اداری از جمله شفافیت، پاسخگویی، مسئولیت پذیری، حق دفاع و حق اعتراض شهروندان را با چالش مواجه سازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به بررسی چالش های حقوقی تصمیم اداری هوش مبنا در نظام حقوق اداری ایران پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش ها شامل ابهام در انتساب مسئولیت ناشی از تصمیمات الگوریتمی، فقدان الزامات قانونی برای شفافیت و قابلیت تبیین تصمیمات، محدودیت نظارت انسانی موثر و ناکافی بودن سازوکارهای حمایت از حقوق اشخاص متاثر از تصمیمات اداری هوش مبنا است. بر این اساس مقاله نتیجه می گیرد که استقرار مشروع و کارآمد تصمیم اداری هوش مبنا مستلزم توسعه چارچوب حقوقی اختصاصی در حقوق اداری ایران از طریق تبیین مفهوم و ماهیت این نوع تصمیم، پیش بینی مسئولیت حقوقی متناسب، تضمین شفافیت و قابلیت تبیین الگوریتم ها، تقویت نظارت و بازنگری انسانی و ایجاد سازوکارهای موثر برای اعتراض و جبران خسارت است.

کلیدواژه ها:

AI-based administrative decision ، Administrative law ، Artificial intelligence ، Administrative responsibility ، Algorithmic transparency ، تصمیم اداری هوش مبنا ، حقوق اداری ، هوش مصنوعی ، مسئولیت اداری ، شفافیت الگوریتمی