الزامات ممیزی دهه ۱۳۶۰ بر فیلم های مهرجویی، بیضایی و کیارستمی در قاب حقوق اداری

با پیروزی انقلاب اسلامی و علی رغم تغییر قوانین و میل به آزادی خواهی، ممیزی فیلم در آثار سینمایی اعمال شده است. در این مقاله، نسبت ممیزی فیلم­های برجسته دهه ۱۳۶۰ از کارگردانان شاخص (داریوش مهرجویی، بهرام بیضایی و عباس کیارستمی) با حقوق اداری وقت، تحلیل و داوری شد. در سال­های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۹ که نظام جدید حقوقی کشور در حال استقرار و تثبیت بوده، مقررات در حوزه سینما و ممیزی فیلم نیز اجرا می­شد و فیلم هایی از فیلم­سازان مزبور، به ممیزی مبتلا شدند. چنانکه «مدرسه ای که می رفتیم» از داریوش مهرجویی به دلیل نقد شرایط موجود با استفاده از مشابهت سازی تاریخی، «باشو غریبه کوچک» ساخته بهرام بیضایی به علت استفاده از بازیگر زن، اعطای نقش محوری به او و نمایش تصویری متفاوت از دفاع مقدس، و «مشق شب» از عباس کیارستمی به جهت تصویر انتقادی از نظام آموزش و پرورش کشور، دچار ممیزی شدند. اما نتیجه تطبیق ممیزی این فیلم­ها با موازین حقوقی، حکایت از این دارد که ممیزی­های صورت­گرفته، انطباقی با حقوق اداری وقت نداشته، ایرادات بلاوجه بوده و ممیزان آن دهه با معیارها و مصلحت اندیشی­های فراحقوقی، حکم به ممیزی و توقیف این آثار داده­اند. لذا آیین نامه های نظارت بر نمایش فیلم مصوب ۱۳۴۴ و ۱۳۶۱ نقض شده­اند. امری که عمر مفید کاری این سینماگران را کاهش و مسیر فیلم­سازیشان را تغییر داد.

کلیدواژه ها:

Cinema Administrative Law ، Bahram Beyzai ، Film Censorship ، Dariush Mehrjui ، Abbas Kiarostami ، حقوق اداری سینما ، بهرام بیضایی ، ممیزی فیلم ، داریوش مهرجویی ، عباس کیارستمی