تحول و تحقق اخلاق حرفه ای در نظام حقوقی ایران

از ویژگی­های اداره خوب، استقرار نظام اخلاق حرفه­ای است؛ چراکه از مهم ترین حقوق ملت در نظام اداری هر کشور، رعایت حقوق شهروندان نزد نهادهای بخش عمومی با ارائه کیفیت خدمات، در قالب مجموعه­ای از استانداردهای رفتاری است. کمااینکه در بند (۱۰) اصل سوم قانون اساسی، دولت ملزم به ایجاد نظام اداری صحیح بوده و حقوق مردم در ابعاد مختلف وفق اصل (۲۰) قانون اساسی مورد تاکید بالاترین سند حقوقی کشور واقع شده است. این تکالیف قانونی کارکنان در قبال آحاد ملت، علاوه بر الزامات اساسی یاد شده و آموزه­های علوی که به تفصیل در نامه­های مختلف از جمله نامه­های (۲۷) و (۵۳) نهج البلاغه بیان شده، مطابق ماده (۸) قانون الحاق به کنوانسیون مبارزه با فساد (کنوانسیون مریدا؛ ۱۳۸۷)، مواد (۲۵) و (۹۰) قانون مدیریت خدمات کشوری (۱۳۸۶) و ماده (۷) قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد (۱۳۹۰) به عنوان تکالیف هر سه قوه و حتی نهادهای خصوصی عهده دار امر عمومی، مورد تاکید قرار گرفته است. در این مقاله، نگارنده ضمن تبیین چیستی این مفهوم، به تحلیل ابعاد تحقق و تطور نظام حقوقی در این خصوص با روش توصیفی – تحلیلی می پردازد. این نظام اخلاقی از طریق «ادای سوگند» و «امضای منشور اخلاق حرفه­ای» که باید مورد آموزش، نظارت و بازخواست قرار گیرد، حاصل می­شود. هرچند چگونگی تحقق این امر در نظام حقوقی ایران، درحال تطور و رشد است و از آیین نامه اجرایی تبصره (۱) ماده (۲۵) قانون مدیریت خدمات کشوری (۲۱/۱۱/۱۳۸۸) شروع و با تحولات متعددی که همچنان محل گفتگو است به «آیین نامه ارتقای اخلاق حرفه ای در نظام اداری» (۲۱/۱۲/۱۴۰۲) رسیده است.

کلیدواژه ها:

professional ethics ، administrative oath ، code of ethics ، good ethics ، citizen's rights. ، اخلاق حرفه ای ، سوگند اداری ، منشور اخلاقی ، اداره خوب ، حقوق شهروندی