پیوند عقلانیت صوری و بوروکراسی؛ تولد حقوق اداری

حقوق اداری، دانشی مدرن و برخاسته از تفکری نوین نسبت به جهان و انسان است. علاوه براین، حقوق اداری، حقوقی مضاف و تنظیم گر نظام اداری است. نظام اداری نیز به تبع پدیدارهای دیگر جهان، تحت تاثیر واقعه مدرن، بسیار تحول یافت و شکل و شمایل جدیدی به خود گرفت. اداره مدرن، برمبنای اصول و شیوه های خاصی، نظام اجتماعی را مدیریت می کند. این اصول و شیوه ها در حقوق قابل ردیابی نیست؛ بلکه جلوه گاه نگاه و نگرش جدیدی به نظم اجتماعی است که اقتضائات خاصی را با خود به دنبال داشته و حقوق و اداره را وادار به تغییر نموده است. آن نگرش را در جامعه شناسی حقوق ماکس وبر، عقلانیت صوری نام داده اند. عقلانیت صوری، نحوه ظهور نوین عقل است که جهان مدرن را دگرگون ساخته و نظام اجتماعی آن را به گونه ای سامان داده است که می بایست اداره ا ی مبتنی بر روش بوروکراتیک بر آن حکمفرما گردد و دانش حقوقی خاصی، این اداره را تنظیم و تنسیق نماید. بدین ترتیب، حقوق اداری، تحت تاثیر عقلانیت صوری، دلالت بر نوع خاصی از نظم اجتماعی دارد و تنها متکی به اصول حقوقی خویش نیست؛ بنابراین، فهم حقوق اداری، مستلزم درک جایگاه عقلانیت صوری در جهان مدرن و اقتضائات آن برای حقوق اداری است. این گونه می توان متوجه شد که حقوق اداری، چگونه نظام اجتماعی را تنظیم می کند؟

کلیدواژه ها:

Max Weber ، Formal Rationality ، Bureaucracy ، Administrative law ، Administration ، ماکس وبر ، عقلانیت صوری ، بوروکراسی ، حقوق اداری ، اداره