بازتولید و بازتعریف نظم جنسیتی در فرایند جامعه پذیری نوجوانان ۱۲ تا ۱۵ساله محله سعدی شیراز: یک نظریه زمینه ای

زمینه و هدف: نوجوانی اولیه دوره ای است که نظم جنسیتی جامعه در آن به نسل تازه منتقل و هم زمان بازاندیشی می شود. این پژوهش با هدف واکاوی چگونگی بازتولید و بازتعریف نظم جنسیتی در فرایند جامعه پذیری نوجوانان محله سعدی شیراز و ارائه مدلی زمینه ای از این فرایند انجام شد.   روش و داده ها: پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه زمینه ای نظام مند انجام شد. داده ها از طریق ۳۰ مصاحبه نیمه ساختاریافته با نوجوانان ۱۲ تا ۱۵ ساله محله سعدی گردآوری و با کدگذاری باز، محوری و انتخابی و بر مبنای رویکرد استراس و کوربین تحلیل شد.   یافته ها: مقوله هسته پژوهش «مذاکره هویت جنسیتی در بستر کنترل اجتماعی محله ای» است. تقسیم کار جنسیتی در خانواده، ارزش های آبرو و فشار همسالان (شرایط علی) نیروهای تداوم نظم جنسیتی اند و فقر و ساختار فضایی جنسیت مند محله (شرایط زمینه ای) آن ها را تشدید می کنند؛ رسانه های دیجیتال و نهادهای محلی نیز شرایط مداخله گرند. نوجوانان با تبعیت ظاهری، دوگانه سازی هویت، مقاومت روزمره و بازتعریف نقش ها با این وضعیت مواجه می شوند.   بحث و نتیجه گیری: جامعه پذیری جنسیتی در این بافت عرصه هم زمان تداوم و تغییر اجتماعی است: نظم جنسیتی محلی از مسیر خانواده، آبرو و فضای محله بازتولید می شود، اما شکاف های نسلی و آگاهی انتقادی نوجوانان، زمینه تغییر تدریجی آن را فراهم می کند.   پیام اصلی: نظم جنسیتی از مسیر خانواده، آبرو و نظارت محله ای به نوجوانان محله های کم برخوردار منتقل می شود، اما نوجوانان در زندگی روزمره با آن مذاکره می کنند. این مذاکره های کوچک، نقطه تلاقی تداوم و تغییر نظم جنسیتی است و سیاست گذاری اجتماعی باید بر همین نقطه متمرکز شود.

کلیدواژه ها:

جامعه پذیری جنسیتی ، بازتولید نظم جنسیتی ، مذاکره هویت جنسیتی ، نوجوانان ، محله شهری کم برخوردار ، نظریه زمینه ای