امتداد و دگرگونی هویت در «سرزمین سوم»: بازنمایی تجربه مهاجران افغانستانی در جهان دیجیتال

زمینه و هدف: این پژوهش به منظور واکاوی نقش فضای دیجیتال به عنوان «سرزمین سوم» برای مهاجران افغانستانی و چگونگی ساخت، بازنمایی و چالش های هویت فردی و جمعی آنان در این عرصه انجام شد. تمرکز اصلی بر تحول مفاهیم سنتی مانند «مهاجر» به تعابیر نوینی چون «آواره دیجیتال» و «نسل بی وطن» بوده است. روش و داده ها: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش مردم نگاری دیجیتال انجام شده است که شامل تحلیل محتوای کیفی محتواهای آنلاین (پست ها، کامنت ها، ویدیوها) و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۰ مهاجر افغانستانی (۱۵ زن و ۱۵ مرد از نسل های مختلف) می شود. داده ها با استفاده از کدگذاری مضمونی و با توجه به نظریه های هویت دیجیتال و فضای سوم تحلیل شدند. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که فضای دیجیتال برای مهاجران افغانستانی به «سرزمین سوم»ی تبدیل شده که در آن مفاهیم هویتی دگرگون شده اند. ما شاهد ظهور تعابیری مانند «آواره دیجیتال» هستیم که تجربه مهاجرت معاصر را بازتاب می دهند. نسل جوان با طنز و خلاقیت، آوارگی را به فرصتی برای بیان هویت تبدیل کرده، در حالی که زنان روایت های انتقادی تری از تبعیض ارائه می دهند. این فضا همزمان بستری برای مقاومت و بازآفرینی فرهنگی و هم با چالش هایی مانند سانسور و «حذف مضاعف» مواجه است. بحث و نتیجه گیری:  فضای دیجیتال علاوه بر یک «خانه موقت»، عرصه ای برای بازتعریف هویت است. این مطالعه بر نیاز به بازاندیشی در نظریه های کلاسیک مهاجرت با تمرکز بر نقش دیجیتال شدن، و لزوم سیاست گذاری برای حمایت از گروه های آسیب پذیر (به ویژه زنان) تاکید دارد؛ «سرزمین سوم دیجیتال» یه شکل متناقصی به مثابه حوزه ای رهایی بخش و در عین حال محدودکننده عمل می کند. پیام اصلی: فضای مجازی برای مهاجران افغانستانی به «سرزمین سوم» تبدیل شده است؛ وطنی موقت و بینابینی که در آن هویت، فارغ از محدودیت های جغرافیایی، به طور مداوم بازسازی، اجرا و روایت می شود. این فضا اگرچه سرشار از تناقض است اما به عنوان بستری برای مقاومت فرهنگی، کنشگری اجتماعی و بازآفرینی هویت عمل می کند.

کلیدواژه ها:

آوارگی دیجیتال ، سرزمین سوم ، کنشگری دیجیتال ، مهاجران افغانستانی ، هویت آنلاین