سطوح مختلف قابلیت محیط انسان ساخت در روابط دوگانه انسان و محیط

قابلیت محیطی مفهومی پردامنه و پرکاربرد در حیطه معماری و محیط انسان ساخت است. آگاهی از قابلیتهای محیطی و چگونگی تعامل انسان با آن محیط ما را به فرآیند آفرینش و طراحی قابلیت محور محیطهای انسان ساخت به منظور پاسخگویی به نیازها و به فعلیت رساندن هستی وجودی انسان هدایت می کند. وجود شکاف میان مقاصد طراحی محیطهای انسان ساخت و رفتار کاربران آنها لزوم تبیین سطوح مختلف قابلیت محیط انسان ساخت در رابطه کاربر و محیط را آشکار می کند که این امر به بهبود نقش کاربر در طراحی های قابلیت محور و پاسخگویی به قابلیتهای مورد نیاز آنها منجر می شود. بر این اساس سوالات اساسی پژوهش این است که چه سطوحی از قابلیتهای محیط انسان ساخت در رابطه انسان و محیط قابل تعریف است و چگونه نقش کاربر در این زمینه اهمیت می یابد؟ این تحقیق از نوع کیفی و روش آن در بخش نظری توصیفی تحلیلی است. شیوه گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و تجزیه و تحلیل آنها به شیوه استنباطی می باشد. در سطح بندی قابلیت که بر اساس رابطه دوگانه انسان و محیط تعریف می شود، قابلیتهای بالقوه فرد بر اساس ویژگی ها، نیات فعلی او و سایر موارد اجتماعی و فرهنگی تعیین می کنند که فرد در موقعیت های مختلف از بین تمام توانایی های بالقوه چه قابلیت هایی را درک می کند و بدین ترتیب قابلیت های واقعی را در سه بخش قابلیت های درک شده، قابلیت های استفاده شده و قابلیت های شکل گرفته برای وی به صورت یک چرخه تعریف می کنند. همچنین قابلیت های منفی در محیط براساس عوامل مختلف قابلیت ادراک توسط کاربران را دارد که می تواند منجر به اجتناب، فرار یا شکل دهی به قابلیت شود. در نهایت می توان نتیجه گرفت که قابلیت ها هر دو خواص فیزیکی و ذهنی را دارند و هم به محیط و هم به کاربر اشاره دارند که در یک ارتباط دوطرفه بر یکدیگر تاثیر گذاشته و از هم متاثر می شوند.

کلیدواژه ها:

کاربر ، محیط انسان ساخت ، قابلیت های محیطی ، سطوح ، قابلیت ، طراحی ، ارزیابی