مطالعه روند شکل گیری معماری مدرن در خانه های مسکونی دارگری مناطق نفت خیز جنوب پس از پیدایش نفت شهرهای آبادان و مسجد سلیمان

مدرنیسم که از اواخر حکومت قاجار و شروع حکومت پهلوی در اوایل دهه ۱۳۰۰ ه ش ادامه یافت با پیدایش صنعت نفت و رشد صنایع مدرن که به شهرنشینی گسترده انجامید در تحولات نوین در معماری ایران تاثیر زیادی بجا گذاشت. نفت تنها یک صنعت مکانیکی و بی روح و خشن عملیاتی نبود. حوزه های مختلف زیست بشری از دوران باستان تا روزگار مدرن از آن متاثر بوده اند و با اکتشاف صنعتی آن در ایران نیز جلوه های مختلف زیست ایران و ایرانی آگاه و ناخودآگاه و خواسته و ناخواسته متاثر از آن و به تعبیری نفتی شد. ایجاد صنعت نفت نقش مهمی در معرفی مدرنیسم و شروع مدرنیته در معماری ایران داشت. نقشی که همواره در آثار به جا مانده از روزگار دوران پهلوی تا به امروز قابل مشاهده بوده اند. مدرنیسم که هنری نوین به شمار می آید بیشتر خود را در شهرهای نوین و صنعتی نشان داد. شهرهای نفت خیز که اکتشاف نفت، موجب تحول اقتصادی و اجتماعی بسیاری در آنها شده و تجلی مدرنیسم را در ساختمان ها و جوامع شهری و در مقایسه با هنر و معماری سنتی در ایران ممکن ساخت، مطالعات انجام شده در این مقاله درصدد است تا به تغییرات ناشی از ورود معماری مدرن توسط شرکت نفت با نگاهی گذرا به امور اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرهای نفت خیز آبادان و مسجد سلیمان بپردازد. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و بر مبنای منابع کتابخانه ای و تا حدودی اسناد و نشریات انجام شده است. پیدایش صنعت نفت و رشد جمعیت مناطق نفتی با نیاز به اسکان و تامین نیازهای زندگی کارکنان آن تاثیرات زیادی در معماری مناطق نفت خیز داشته که در ساختار زندگی شهری مناطق کاملا محسوس است. در بخش اول به تاریخچه مدرنیزاسیون در ایران و مناطق نفت خیز جنوب آن و سپس به بررسی تاریخ و جزئیات سبک معماری ایجاد شده در شهرهای آبادان و مسجد سلیمان پرداخته ایم. در مقایسه ای گذرا در مدت زمان کوتاهی با توجه به درآمدهای نفتی بدست آمده می توان نتیجه گرفت که صنعت نفت نه تنها در معماری مناطق نفت خیز که در معماری و شهرسازی کشور و حتی سبک زندگی ایرانیان دری به دنیای مدرن گشوده است.

کلیدواژه ها:

مدرنیزاسیون ، صنعت نفت ، منازل ، کارگری ، مسجد سلیمان ، آبادان