بازسازی فلسفه تربیت اگزیستانسیالیستی در پرتو چالش های عصر هوش مصنوعی: ارائه الگویی برای پرورش انسان خودآیین

ظهور هوش مصنوعی و گسترش فناوری های هوشمند، آموزش را با تحولات بنیادینی در حوزه یادگیری، تصمیم گیری، ارزیابی و تعاملات انسانی مواجه ساخته است. اگرچه این فناوری ها فرصت های گسترده ای برای ارتقای کیفیت آموزش فراهم کرده اند، اما وابستگی روزافزون به الگوریتم ها، کاهش استقلال فکری، تضعیف مسئولیت پذیری فردی و شکل گیری هویت های وابسته به فناوری، چالش های نوینی را پیش روی فلسفه تعلیم و تربیت قرار داده است. در چنین شرایطی، بازاندیشی در مکاتب فلسفی که بر آزادی، انتخاب آگاهانه، مسئولیت و اصالت وجودی انسان تاکید دارند، ضرورتی انکارناپذیر به نظر می رسد. پژوهش حاضر با هدف بازسازی فلسفه تربیت اگزیستانسیالیستی در پرتو چالش های عصر هوش مصنوعی و ارائه الگویی برای پرورش انسان خودآیین انجام شده استاین پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر تحلیل مفهومی، تحلیل اسنادی و استنتاج فلسفی است. داده های پژوهش از طریق مطالعه و تحلیل آثار متفکران برجسته اگزیستانسیالیسم و منابع معتبر مرتبط با فلسفه تعلیم و تربیت، هوش مصنوعی و اخلاق فناوری گردآوری و با بهره گیری از روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفته اندیافته های پژوهش نشان می دهد که اصول بنیادین فلسفه تربیت اگزیستانسیالیستی، شامل آزادی مسئولانه، انتخاب آگاهانه، اصالت، خودآگاهی، مسئولیت پذیری، معناجویی و پذیرش پیامدهای تصمیم، همچنان ظرفیت بالایی برای پاسخ گویی به مسائل تربیتی عصر هوش مصنوعی دارند؛ با این حال، تحقق این ظرفیت مستلزم بازسازی این اصول متناسب با اقتضائات فناوری های نوین است. بر این اساس، الگوی پیشنهادی پژوهش بر پنج مولفه اساسی استوار است: **خودآگاهی انتقادی، عاملیت انسانی، سواد اخلاقی هوش مصنوعی، تصمیم گیری مسئولانه و معناجویی در زیست دیجیتال**. این مولفه ها در تعامل با یکدیگر زمینه پرورش انسانی را فراهم می کنند که ضمن بهره گیری آگاهانه از ظرفیت های هوش مصنوعی، استقلال فکری، قضاوت اخلاقی، مسئولیت اجتماعی و اصالت وجودی خود را حفظ می کنددر نهایت، پژوهش نتیجه می گیرد که بازسازی فلسفه تربیت اگزیستانسیالیستی می تواند چارچوبی نظری و کاربردی برای طراحی برنامه های درسی، سیاست های آموزشی و الگوهای تربیتی متناسب با عصر هوش مصنوعی فراهم آورد و زمینه تربیت انسان های خودآیین، مسئول، خلاق و معناجو را در نظام های آموزشی معاصر تقویت کند‎.‎

کلیدواژه ها:

اگزیستانسیالیسم ، فلسفه تربیت ، هوش مصنوعی ، انسان خودآیین ، اصالت ، آزادی ، مسئولیت پذیری ، تعلیم و تربیت.