واکاوی مبانی هستی شناختی، معرفت شناختی و انسان شناختی در روش های پژوهش فلسفه تعلیم و تربیت؛ از استنتاج عملی ارسطو

هدف این پژوهش، واکاوی مبانی هستی شناختی، معرفت شناختی و انسان شناختی در روش های پژوهش فلسفه تعلیم و تربیت با تمرکز بر الگوی «استنتاج عملی» ارسطویی است. در دهه های اخیر، غلبه رویکردهای فنی و پوزیتیویستی منجر به گسست میان ساحت نظریه و عمل در مطالعات تربیتی شده است؛ لذا این تحقیق با روش تحلیل و استنتاج فلسفی و بازسازی عقلانی اندیشه های ارسطو در بافتار متون معاصر (۲۰۲۰-۲۰۲۶)، به دنبال بازتعریف منطق پژوهش در این حوزه است. یافته های پژوهش نشان داد که از منظر هستی شناختی، واقعیت تربیت پدیده ای غایتمند، رابطه ای و معطوف به شکوفایی انسانی (ائودایمونیا) است. در ساحت معرفت شناختی، نتایج حاکی از ضرورت گذار از دانش انتزاعی (اپیستمه) به سمت حکمت عملی (فرونیسیس) است که در آن، اعتبار پژوهش بر اساس بصیرت موقعیتی و اثربخشی اخلاقی سنجیده می شود. در بعد انسان شناختی نیز، بر عاملیت اخلاقی انسان به مثابه موجودی گزینش گر که عمل او محصول هماهنگی میل و عقل است، تاکید گردید. نتیجه گیری پژوهش موید آن است که استنتاج عملی با برقراری پیوند میان اصول کلی اخلاقی و ادراک شرایط جزئی، می تواند به عنوان یک روش شناسی جامع، شکاف میان نظر و عمل را ترمیم کرده و پژوهش تربیتی را از یک فرآیند صرفا توصیفی به یک کنش تحول آفرین و اخلاقی بدل سازد‎.‎

کلیدواژه ها:

فلسفه تعلیم و تربیت ، استنتاج عملی ارسطویی ، حکمت عملی (فرونیسیس) ، مبانی هستی شناختی ، روش پژوهش فلسفی ، عاملیت اخلاقی.