واکاوی مبانی فلسفی و دلالت های تربیتی ادموند برک در بستر پارادایم محافظه کاری

تبیین و تحلیل مبانی فلسفی اندیشه ادموند برک در بستر پارادایم محافظه کاری و استخراج دلالت های تربیتی آن برای حوزه تعلیم و تربیت. اندیشه محافظه کاری به عنوان یکی از جریان های تاثیرگذار در فلسفه سیاسی و اجتماعی، بر حفظ سنت، تداوم تاریخی، نظم اجتماعی و انتقال میراث فرهنگی تاکید دارد. ادموند برک به عنوان بنیان گذار محافظه کاری کلاسیک، با نقد عقل گرایی انتزاعی عصر روشنگری و دفاع از نقش سنت ها و نهادهای اجتماعی در حفظ انسجام جامعه، چارچوب نظری منسجمی ارائه کرده است که دارای ظرفیت های قابل توجهی برای تبیین مسائل تربیتی است. با وجود اهمیت اندیشه برک، بخش عمده پژوهش های انجام شده بر ابعاد سیاسی و اجتماعی آرای وی متمرکز بوده و دلالت های تربیتی مبانی فلسفی او کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی مبانی فلسفی و تبیین دلالت های تربیتی اندیشه ادموند برک در بستر پارادایم محافظه کاری انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی از نوع تحلیل اسنادی، تحلیل مفهومی و استنتاج فلسفی است. جامعه پژوهش شامل آثار اصلی ادموند برک و منابع معتبر داخلی و خارجی مرتبط با محافظه کاری، فلسفه سیاسی و فلسفه تعلیم و تربیت بود که به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته های پژوهش نشان داد که اندیشه برک بر مبانی هستی شناختی، معرفت شناختی، انسان شناختی و ارزش شناختی استوار است. وی جامعه را موجودیتی تاریخی و ارگانیک، معرفت را حاصل تعامل عقل، تجربه و سنت، انسان را موجودی اجتماعی با عقلانیت محدود و ارزش ها را برآمده از تجربه تاریخی و فرهنگی جوامع می داند. بر پایه این مبانی، مهم ترین دلالت های تربیتی اندیشه برک شامل تاکید بر انتقال میراث فرهنگی، حفظ هویت تاریخی، تربیت اخلاقی، مسئولیت پذیری اجتماعی، تقویت نقش خانواده و نهادهای اجتماعی در تربیت، جایگاه الگویی معلم و ضرورت اصلاح تدریجی نظام آموزشی است. در مجموع، نتایج پژوهش نشان داد که اندیشه برک می تواند در تبیین برخی چالش های تربیتی معاصر، از جمله بحران هویت، گسست نسلی و تضعیف سرمایه فرهنگی، ظرفیت های نظری ارزشمندی در اختیار فلسفه تعلیم و تربیت قرار دهد.

کلیدواژه ها:

ادموند برک ، محافظه کاری ، مبانی فلسفی ، دلالت های تربیتی ، فلسفه تعلیم و تربیت ، سنت ، هویت فرهنگی.