استلزامات تربیتی مولفه های معرفت شناختی سبک زندگی اسلامی- ایرانی در قرآن کریم

سبک زندگی اسلامی ایرانی، الگویی جامع برای سامان دهی نگرش ها، انتخاب ها و رفتارهای فردی و اجتماعی بر اساس آموزه های اسلامی و مولفه های هویتی و فرهنگی ایرانی است. تحقق این الگو، مستلزم شناسایی مبانی معرفت شناختی آن است؛ زیرا نوع نگرش انسان به علم، حقیقت، ابزارهای شناخت و حدود معرفت، جهت گیری او را در انتخاب ارزش ها و تنظیم شیوه زندگی تعیین می کند. همچنین، استنتاج استلزامات تربیتی از مولفه های معرفت شناختی، زمینه تبدیل مبانی نظری سبک زندگی به اهداف، اصول و روش های تربیتی قابل اجرا را فراهم می سازد. مسئله پژوهش حاضر، شناسایی مبانی معرفت شناختی سبک زندگی اسلامی ایرانی در آموزه های قرآنی و تبیین مولفه ها و استلزامات تربیتی برآمده از آن هاست. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیلی استنتاجی، با بهره گیری از تحلیل محتوای آیات و روایات مرتبط و الگوی قیاس عملی فرانکنا انجام شده است. یافته ها نشان داد که هشت مبنای معرفت شناختی شامل دست یافتنی بودن علم، مطابقت علم با واقع، مرتبه مندی معرفت، تنوع ابزارهای شناخت، ثبات معرفت یقینی، محدودیت های شناخت، ابداعی بودن ذهن و تناظر علم با نیازها، در آموزه های قرآنی قابل شناسایی است. از این مبانی، مولفه هایی همچون پژوهشگری، برهان گرایی، خردورزی، باطن نگری، تواضع علمی، نوآوری و گزینش گری دانشی استخراج شد که استلزامات تربیتی آن ها در سه حوزه شناختی، اخلاقی معنوی و اجتماعی عملی قابل صورت بندی است. بر این اساس، سبک زندگی اسلامی ایرانی بر بنیانی حقیقت طلب، عقلانی، معنوی و عمل گرا استوار است و تربیت مبتنی بر آن باید به پرورش انسان هایی دانا، نقاد، متواضع، خلاق و مسئولیت پذیر منجر شود.

کلیدواژه ها:

سبک زندگی اسلامی ایرانی ، مبانی معرفت شناختی ، آموزه های قرآنی ، استلزامات تربیتی ، قیاس عملی فرانکنا