اثربخشی راهبردهای یادگیری بر خلاقیت حرکتی دانش آموزان دوره ابتدایی: بررسی نقش واسطه ای شایستگی حرکتی ادراک شده

دوره ی کودکی میانی، هم زمان با شکل گیری خودپنداره ی بدنی و زمینه سازی برای رشد خلاقیت های حرکتی از حساس ترین مقاطع رشد به شمار می رود؛ بااین حال، ساعت کم تربیت بدنی در برنامه ی درسی مدارس ایران، لزوم به کارگیری کارآمدترین شیوه های یادگیری را دوچندان کرده است.‎ ‎پژوهش حاضر با هدف مقایسه ی اثربخشی سه رویکرد یادگیری خطی، غیرخطی و افتراقی بر خلاقیت حرکتی و شایستگی حرکتی ادراک شده در کودکان ۸ تا ۹ سال انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر طرح پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه ی آماری را تمامی کودکان ۸ تا ۹ ساله ی شهر قشم در سال تحصیلی ۱۴۰۰ تشکیل می دادند که از میان آن ها ۴۵ کودک با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و سپس به طور تصادفی در سه گروه آزمایش (خطی، غیرخطی و افتراقی) و یک گروه کنترل (هر گروه ۱۲ نفر) تقسیم شدند. برای گردآوری داده ها از آزمون خلاقیت حرکتی برچ و پرسشنامه ی شایستگی حرکتی ادراک شده استفاده گردید. گروه های آزمایش به مدت شش هفته (۱۸ جلسه ی ۴۰ دقیقه ای) مداخله های مربوطه را دریافت کردند و گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای جز برنامه ی معمول مدرسه نداشت. تحلیل داده ها با به کارگیری آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره و سپس آزمون تعقیبی بونفرونی صورت پذیرفت. یافته ها حاکی از آن بود که گروه های غیرخطی و افتراقی در تمامی مولفه های خلاقیت حرکتی (شامل روانی، انعطاف پذیری، ابتکار و نمره ی کل) و نیز در شایستگی حرکتی ادراک شده به طور معناداری عملکرد بهتری نسبت به گروه خطی و گروه کنترل داشتند (۰۵/۰P<‎).‎ ‎همچنین رویکرد افتراقی در نمره ی کل خلاقیت حرکتی، برتری جزیی اما قابل توجهی نسبت به رویکرد غیرخطی از خود نشان داد. بر اساس یافته های این پژوهش در شرایط محدودیت زمانی کلاس تربیت بدنی به کارگیری رویکردهای غیرخطی و به ویژه راهبرد افتراقی می تواند مسیر موثرتری برای پرورش خلاقیت حرکتی و ارتقای ادراک کودکان از شایستگی بدنی شان فراهم آورد. ازاین رو، پیشنهاد می شود که معلمان تربیت بدنی با گنجاندن بازی های تعدیل شده و تنوع بخشی نظام مند در طراحی تمرین ها زمینه را برای یادگیری پویاتر و غنی تر فراهم سازند‎.‎

کلیدواژه ها:

راهبردهای یادگیری ، خلاقیت حرکتی ، شایستگی حرکتی ادراک شده ، رویکرد غیرخطی ، آموزش افتراقی