اثربخشی آموزش مهارت جرات ورزی بر ناسازگاری اجتماعی و عدم تحمل بلاتکلیفی دانش آموزان دختر متوسطه

دوره نوجوانی یکی از حساس ترین برهه های تحول روانی و اجتماعی است که با دگرگونی های عمیق در ساختار تعاملات بین فردی، شکل گیری هویت مستقل و مواجهه با موقعیت های مبهم مشخص می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام مند شواهد تجربی پیرامون اثربخشی مداخله های مبتنی بر آموزش مهارت جرات ورزی بر کاهش ناسازگاری اجتماعی و تعدیل عدم تحمل بلاتکلیفی در دانش آموزان دختر دوره متوسطه به مرحله اجرا درآمد. جامعه مورد بررسی در این پژوهش شامل تمامی مطالعات اصیل، کارآزمایی های تصادفی سازی شده، شبه تجربی و مداخله ای چاپ شده طی بازه زمانی ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴ در پایگاه های استنادی معتبر ساینس دایرکت، اشپرینگر، آی تریپل ئی و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی بود. به منظور جمع آوری ساختارمند اطلاعات، پروتکل استاندارد بیانیه پریزما ۲۰۲۰ به عنوان چارچوب هدایت کننده جستجو، غربالگری و انتخاب مطالعات ملاک عمل قرار گرفت. راهبرد جستجو بر اساس کلیدواژه های تخصصی حوزه جرات ورزی، رفتارهای انطباقی، ناسازگاری در روابط همسالان، اجتناب شناختی و عدم تحمل ابهام اجرا گردید. پس از طی مراحل چهارگانه غربالگری و ارزیابی موشکافانه شاخص های کیفی با ابزارهای تخصصی سنجش سوگیری، تعداد بیست وشش سند پژوهشی حائز معیارهای ورود تشخیص داده شدند و تحت سنتز روایی قرار گرفتند. نتایج تجمیعی مطالعات نشان داد که پروتکل های مبتنی بر مهارت افزایی جرات ورزی به واسطه اصلاح باورهای ناکارآمد، ارتقای ظرفیت ابراز وجود سازنده، فعال سازی مکانیسم های جرات مندانه کلامی و غیرکلامی و تقویت کارکردهای خودتنظیمی، منجر به افت پایدار و معنادار نمرات ناسازگاری اجتماعی در ابعاد آموزشی، عاطفی و ارتباطی می گردند. علاوه بر این، ارتقای این توانمندی با کاستن از شدت خطاهای شناختی، کاهش گرایش به فرار از موقعیت های ناشناخته و بازسازی رویکرد فرد نسبت به پدیده های غیرقابل پیش بینی، توانسته است سازه عدم تحمل بلاتکلیفی را تعدیل نماید. یافته های این پژوهش ضرورت حیاتی گنجاندن برنامه های چندبعدی جرات آموزی در برنامه ریزی های روان شناختی مدارس را تبیین می نماید.

کلیدواژه ها:

آموزش جرات ورزی ، ناسازگاری اجتماعی ، عدم تحمل بلاتکلیفی ، دوره نوجوانی ، مدارس متوسطه ، مرور نظام مند.