تبیین مولفه های پیوند آموزش و صنعت در راستای تعالی سرمایه انسانی در عصر هوش مصنوعی

گسترش سریع هوش مصنوعی، به ویژه نسل مولد آن، ترکیب شایستگی های مورد نیاز بازار کار را تغییر داده و مسئله قدیمی فاصله میان آموزش و نیاز صنعت را به مرحله تازه ای رسانده است. در چنین وضعیتی، بالا رفتن سطح تحصیلات یا انتقال دانش تخصصی به تنهایی برای رشد سرمایه انسانی کافی نیست و به سازوکاری نیاز است که نیازهای مهارتی صنعت را پیوسته به نظام آموزشی برساند و در مقابل، دانش، فناوری و توان حل مسئله دانشگاه و مراکز آموزشی را به بخش های تولیدی و خدماتی منتقل کند. هدف این پژوهش تبیین مولفه های پیوند آموزش و صنعت در راستای تعالی سرمایه انسانی در عصر هوش مصنوعی بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی است و داده های آن به روش اسنادی گردآوری شد. پیکره تحلیل شامل ۱۵ سند و گزارش رسمی ملی و بین المللی بود که بین سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ منتشر شده و با نمونه گیری هدفمند و بر پایه معیارهای از پیش تعیین شده انتخاب شدند. اسناد با روش تحلیل مضمون بررسی شدند؛ به این صورت که پس از چند بار خوانش، واحدهای معنایی استخراج، کدهای اولیه ساخته و بازبینی و کدهای هم معنا ادغام شدند و سپس در قالب مضامین سامان یافتند. حاصل کار ۳۸ کد نهایی بود که در شش مضمون اصلی قرار گرفت: بازآرایی مهارت محور آموزش، توسعه شایستگی های هوش مصنوعی با رویکرد انسان محور، حکمرانی شبکه ای و تقویت نهادهای میانجی، یادگیری مسئله محور و جریان دوسویه دانش، توسعه زیرساخت های داده ای، دیجیتال و مالی، و صیانت از کیفیت، عدالت و عاملیت انسانی. یافته ها نشان داد پیوند اثربخش آموزش و صنعت در این دوره را نمی توان به کارآموزی، قراردادهای پژوهشی یا اضافه کردن چند درس فناورانه فروکاست. آنچه لازم است، یک نظام بازخورد پایدار میان بازار کار، دانشگاه و مراکز آموزشی، بنگاه ها، نهادهای سیاست گذار و زیرساخت های داده است. بر اساس چارچوب به دست آمده، سرمایه انسانی زمانی ارتقا می یابد که شایستگی های تخصصی و مهارت های کار با هوش مصنوعی همراه با مهارت های شناختی، اجتماعی و اخلاقی و توان یادگیری مداوم پرورش یابند و صنعت در طراحی آموزش، و دانشگاه در حل مسائل واقعی صنعت، نقشی فعال و نهادینه داشته باشند.

کلیدواژه ها:

پیوند آموزش و صنعت ، سرمایه انسانی ، هوش مصنوعی ، مهارت آموزی ، تحلیل مضمون