تحلیل اثرات تغییرات اقلیمی بر منابع آب سطحی و زیرزمینی استان ایلام با تاکید بر تغییرات دما و بارش طی دهه اخیر

تغییرات اقلیمی، به ویژه افزایش دمای هوا و تغییر الگوی زمانی و مکانی بارش، در دهه اخیر به یکی از مهم ترین عوامل موثر بر کاهش منابع آب سطحی و زیرزمینی در مناطق مختلف ایران تبدیل شده است. استان ایلام نیز به دلیل قرارگیری در اقلیم نیمه خشک، وابستگی بخش کشاورزی و تامین آب شرب به منابع آب سطحی و زیرزمینی، از پیامدهای این تغییرات بیش از بسیاری از مناطق تاثیر پذیرفته است. هدف این پژوهش، تحلیل اثرات تغییرات دما و بارش بر وضعیت منابع آب سطحی و زیرزمینی شهرهای استان ایلام طی دهه اخیر است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. داده های مورد نیاز از گزارش های رسمی وزارت نیرو، شرکت مدیریت منابع آب ایران، سازمان هواشناسی کشور، اداره کل هواشناسی و شرکت آب منطقه ای استان ایلام، به همراه مقالات علمی معتبر، گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای اسناد و تحلیل توصیفی بررسی شده اند. نتایج نشان می دهد که افزایش دمای هوا، کاهش و نوسانات بارندگی و همچنین برداشت بی رویه از منابع آب، موجب کاهش رواناب رودخانه ها، افت حجم مخازن سدها، کاهش آبدهی چشمه ها و افت سطح آب های زیرزمینی استان شده است. استمرار این روند می تواند تنش آبی، کاهش امنیت آبی، افت تولیدات کشاورزی و تشدید پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را در استان ایلام به دنبال داشته باشد. بر این اساس، اجرای راهبردهای سازگاری با تغییرات اقلیمی، مدیریت یکپارچه منابع آب، افزایش بهره وری مصرف و تقویت نظام پایش منابع آب، از مهم ترین الزامات کاهش آسیب پذیری استان در برابر تغییرات اقلیمی است.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، منابع آب سطحی ، منابع آب زیرزمینی ، دما ، بارش ، تنش آبی ، استان ایلام.