رابطه استفاده روزمره از مدلهای زبانی بزرگ مانند‎ chatGPT ‎و سوگیری های شناختی با قضاوت اخلاقی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه استفاده روزمره از مدل های زبانی بزرگ و سوگیری های شناختی با قضاوت اخلاقی در دانشجویان انجام شد. روش پژوهش توصیفی‑همبستگی بود و جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که حداقل سه ماه به طور منظم از مدل های زبانی بزرگ استفاده کرده بودند. تعداد ۱۸۰ دانشجو به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و داده ها با استفاده از سه پرسشنامه شامل پرسشنامه محقق ساخته استفاده روزمره از مدل های زبانی بزرگ، پرسشنامه سوگیری شناختی وودی و همکاران (۱۹۹۷) و پرسشنامه قضاوت اخلاقی سینها و وارما (۱۹۷۱، ترجمه کرمی، ۱۳۷۹) گردآوری شدند. تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه به روش هم زمان در نرم افزار ۲۷SPSS-‎انجام گرفت. یافته ها نشان داد که بین استفاده روزمره از مدل های زبانی بزرگ و سوگیری های شناختی با قضاوت اخلاقی رابطه منفی و معنادار وجود دارد (۰٫۰۰۱>P). ضریب تعیین (R²‎) برابر با ۰٫۶۱۴ به دست آمد که نشان می دهد دو متغیر پیش بین حدود ۶۲ درصد از واریانس قضاوت اخلاقی را تبیین می کنند. ضرایب رگرسیون نیز حاکی از سهم منفی هر دو متغیر در پیش بینی قضاوت اخلاقی بود. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که استفاده مکرر از مدل های زبانی بزرگ همراه با سوگیری های شناختی، می تواند قضاوت اخلاقی دانشجویان را به طور معناداری تحت تاثیر قرار داده و آن را تضعیف کند. این یافته ها ضرورت توجه به سواد هوش مصنوعی، تفکر نقادانه و آگاهی بخشی نسبت به محدودیت های این ابزارها در محیط های آموزشی را آشکار می سازد. با وجود محدودیت هایی نظیر روش نمونه گیری غیرتصادفی، پیشنهاد می شود پژوهش های آتی با روش های طولی و آزمایشی و در گروه های سنی و حرفه ای مختلف انجام شود تا درک عمیق تری از مکانیسم های تاثیرگذاری این متغیرها حاصل گردد‎.‎

کلیدواژه ها:

مدل های زبانی بزرگ ، سوگیری های شناختی ، قضاوت اخلاقی.