تحلیل ساختاری مولفه های تغزل در غزل های حافظ و تبیین تمایزات آن با سنت سبک عراقی

غزل حافظ به عنوان نقطه عطفی در تاریخ شعر فارسی، از ساختاری فراتر از سنت های پیشین بهره می برد که موجب تمایز بنیادین آن از سبک عراقی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ویژگی های ساختاری غزل حافظ و واکاوی تفاوت های معرفتی و زبانی آن با سبک عراقی انجام شده است. با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، یافته های پژوهش نشان می دهد که در سبک عراقی برخلاف غزل پیشینیان که عمدتا بر تک معنایی و وضوح دلالت استوار بود، حافظ با بهره گیری از کثرت گرایی معنایی، غزل را به ساختاری چندلایه و تاویل پذیر بدل کرد. یافته ها،حاکی از آن است که حافظ با به کارگیری ابزارهایی نظیر «ابهام ساختاری»،«تقابل های پارادوکسیکال» و «نظام تداعی»، مخاطب را در هر عصر با خوانشی نو مواجه می سازد. علاوه بر این، پژوهش نشان می دهد که وی با بازآفرینی ساختارهای قرآنی و تلفیق هوشمندانه تجربه های زمینی و متعالی، به متن خود انسجامی هستی شناختی بخشیده است که امکان گریز از تعابیر محدود و خطی را فراهم می آورد. در نهایت، این پژوهش نتیجه می گیرد که تحول غزل در دست حافظ، نه در پیچیدگی لفظی، بلکه در گذار از «ساختار محدود معنایی» به «ساختار سیال و گشوده» نهفته است، ویژگی بنیادینی که رمز ماندگاری و پویایی غزل حافظ در بستر زمان است.

کلیدواژه ها:

تحلیل ساختاری ، تغزل ، حافظ ، سبک عراقی ، غزل