تاثیر توزیع منافع عملکردی (مسئولیت اجتماعی شرکت) بر سیاست های ‎ تقسیم سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

هدف‎:‎ هدف اصلی این پژوهش، بررسی تاثیر توزیع منافع عملکردی (مسئولیت اجتماعی شرکت) بر سیاست های تقسیم سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است.روش شناسی‎:‎ پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-همبستگی از نوع علی-مقایسه ای است. جامعه آماری شامل کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. پس از اعمال فیلترهای سیستماتیک (داشتن سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند، عدم توقف معاملاتی بیش از سه ماه، حذف شرکت های واسطه گری مالی و بانک ها و در دسترس بودن اطلاعات)، ۹۰ شرکت به عنوان نمونه نهایی انتخاب شدند. دوره زمانی پژوهش، سال های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۹ (دوره ۶ ساله) است که تعداد کل مشاهدات را به ۵۴۰ سال-شرکت می رساند. برای سنجش متغیر توزیع منافع عملکردی (CSR) از چک لیست برزگر (۱۳۹۴) شامل شاخص های مختلف افشای مسئولیت اجتماعی استفاده شد. متغیر وابسته (سیاست تقسیم سود) به صورت نسبت سود نقدی پرداختی به تعداد سهام محاسبه گردید. متغیرهای کنترلی شامل اندازه شرکت (لگاریتم طبیعی ارزش بازار)، اهرم مالی (نسبت بدهی ها به دارایی ها) و بازده دارایی ها (ROA) بودند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، کمینه، بیشینه) و آمار استنباطی شامل آزمون نرمالیتی جارک-برا، آزمون F لیمر، آزمون هاسمن، آزمون ناهمسانی واریانس بروش-پاگان-گادفری و رگرسیون داده های تابلویی با رویکرد اثرات ثابت با استفاده از نرم افزارهای Eviews و Stata استفاده شد. یافته ها: نتایج آزمون F لیمر (با سطح معناداری ۰.۰۰۰۳) نشان داد که روش داده های تابلویی نسبت به روش تلفیقی ارجحیت دارد. همچنین آزمون هاسمن (با سطح معناداری ۰.۰۰۰۰) تایید کرد که مدل اثرات ثابت مناسب تر از اثرات تصادفی است. ضریب تعیین تعدیل شده مدل برابر با ۰.۳۵۷ بود که نشان می دهد متغیر مستقل و کنترلی حدود ۳۵.۷ درصد از تغییرات سیاست تقسیم سود را تبیین می کنند. ضریب متغیر توزیع منافع عملکردی (CSR) برابر با ۰.۰۱۸۵ و مثبت به دست آمد و سطح معناداری آن (۰.۰۰۱) کمتر از ۰.۰۵ بود. بنابراین فرضیه دوم پژوهش مبنی بر وجود رابطه مثبت و معنادار بین توزیع منافع عملکردی و سیاست های تقسیم سود در سطح اطمینان ۹۵٪ تایید شد.نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهد که شرکت هایی که سطح افشای مسئولیت اجتماعی بالاتری دارند، سیاست تقسیم سود منظم تر و مطلوب تری را دنبال می کنند. این نتیجه با نظریه علامت دهی (Signaling Theory) و نظریه ذی نفعان (Stakeholder Theory) همسو است. به عبارت دیگر، شرکت های با CSR بالاتر از اعتبار و شهرت بهتری برخوردارند، ریسک کمتری را تجربه می کنند و جریان نقدی پایدارتری دارند که این عوامل امکان توزیع سود بیشتر و منظم تر را فراهم می آورد. بر این اساس، به سرمایه گذاران توصیه می شود سطح افشای CSR را به عنوان یک سیگنال مثبت در پیش بینی سیاست تقسیم سود مدنظر قرار دهند. همچنین به نهادهای ناظر بازار سرمایه پیشنهاد می شود الزامات افشای مسئولیت اجتماعی را در دستور کار خود قرار دهند.

کلیدواژه ها:

توزیع منافع عملکردی ، مسئولیت اجتماعی شرکت (CSR) ، سیاست تقسیم سود ، بورس اوراق بهادار تهران ، داده های تابلویی.