بررسی صکوک مرابحه به عنوان ابزار نوین تامین مالی در نظام بانکداری اسلامی و بازار سرمایه (تحلیل فقهی، حقوقی و اقتصادی با تاکید بر کارکردهای سیاستی در جمهوری اسلامی ایران)

صکوک مرابحه طی دو دهه اخیر به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای مالی اسلامی در بازارهای سرمایه کشورهای اسلامی مطرح شده است. توسعه روزافزون نیازهای تامین مالی دولت ها، بانک ها و بنگاه های اقتصادی از یک سو و ضرورت انطباق ابزارهای مالی با موازین شریعت اسلامی از سوی دیگر، زمینه شکل گیری و گسترش انواع مختلف صکوک را فراهم کرده است. در این میان، صکوک مرابحه به دلیل برخورداری از پشتوانه دارایی واقعی، شفافیت در تعیین سود، قابلیت معامله در بازار ثانویه و سازگاری با ساختارهای بانکداری اسلامی، جایگاه ویژه ای در نظام مالی اسلامی یافته است‎. ‎هدف اصلی این پژوهش بررسی ابعاد مختلف صکوک مرابحه به عنوان ابزاری نوین برای تامین مالی در نظام بانکداری اسلامی و بازار سرمایه است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد قانونی، استانداردهای بین المللی مالی اسلامی و مطالعات تجربی، به تحلیل مبانی فقهی، سازوکار اجرایی، مزایا، محدودیت ها و آثار اقتصادی صکوک مرابحه می پردازد‎. ‎یافته های تحقیق نشان می دهد صکوک مرابحه ضمن ایجاد بستری مناسب برای تجهیز و تخصیص منابع مالی، می تواند نقش موثری در توسعه بازار سرمایه اسلامی، تنوع بخشی به ابزارهای مالی، مدیریت نقدینگی بانک ها، کاهش وابستگی به منابع بانکی سنتی و تعمیق بازار بدهی اسلامی ایفا کند. همچنین این ابزار ظرفیت بالایی برای اجرای عملیات بازار باز اسلامی و ارتقای کارایی سیاست های پولی بانک مرکزی دارد‎. ‎نتایج پژوهش حاکی از آن است که توسعه زیرساخت های حقوقی، استانداردسازی قراردادها، افزایش شفافیت اطلاعاتی، ارتقای رتبه بندی اعتباری و تقویت بازار ثانویه از جمله الزامات اساسی گسترش موفق صکوک مرابحه در اقتصاد ایران محسوب می شوند. در نهایت، مقاله پیشنهادهایی برای سیاست گذاران پولی، نهادهای ناظر و فعالان بازار سرمایه در راستای توسعه کارآمد این ابزار ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

صکوک مرابحه ، بانکداری اسلامی ، بازار سرمایه اسلامی ، تامین مالی اسلامی ، بانک مرکزی ، بازار بدهی اسلامی ، عملیات بازار باز اسلامی‎.‎