واکاوی چالش ها و رهیافت های حقوقی قراردادهای هوشمند با تاکید بر امکان سنجی انطباق با نظام های حقوقی رومی-ژرمن و کامن لا

مبنای قرارداد همیشه بر ایجاد و ساده سازی اعتماد و همچنین تسهیل روابط میان طرفین استوار بوده است، اما با ظهور فناوری بلاکچین، چشم انداز حقوقی قراردادها نیز به طور اساسی و بنیادین دستخوش تحول شده و قراردادهای هوشمند به عنوان برنامه های خود اجرا و در قالب توافق های کد شده شرایط توافق میان طرفین را بر بستر فناوری دفترکل توزیع شده ‎(DLT)‎ اجرا می کنند، این قراردادها مزایای متعددی ازجمله کاهش هزینه مبادله، افزایش شفافیت و کاهش یا حذف نقش واسطه ها را به همراه دارد، با این حال ویژگی های خاص و منحصر به فرد قراردادهای هوشمند، از جمله تغییر ناپذیری ، اجرای خودکار و مبتنی بر کد بودن ، چالش هایی جدی و جدیدی را در برابر نظام سنتی حقوق‎ ‎ قرارداد‎ ‎ها مطرح کرده است. این پژوهش به واکاوی مهم ترین چالش های موجود در مسیر انطباق قراردادهای هوشمند با اصول بنیادین حقوق قراردادها را در دو نظام حقوقی رومی-ژرمن و کامن لا بررسی می کند.یافته های پژوهش نشان می دهد که برخی از مفاهیم سنتی حقوق قراردادها، از جمله ارکان انعقاد قرارداد، اصل لزوم و جبران خسارت‎ ‎‎(Redress)‎و ضمانت اجراهای قضایی، با ویژگی های فنی و ساختاری قراردادهای هوشمند دچار تعارض بنیادین شده اند. در مواجهه با این چالش ها، راهکارهای نوین حقوقی از جمله مدل های ترکیبی‎ ‎قرارداد هوشمند ، ایجاد نهادهای داوری غیر متمرکز و تدوین قوانین و مقررات هماهنگ در سطح بین المللی و فرامرزی پیشنهاد شده است. همچنین، توسعه چارچوب های حکمرانی نوین دیجیتال‎ ‎ می تواند زمینه لازم را برای ایجاد تعادل میان قابلیت های فنی فناوری بلاکچین و الزامات حقوقی قراردادها فراهم کند و پذیرش گسترده قراردادهای هوشمند، مستلزم بازنگری در برخی مفاهیم سنتی حقوق قراردادها و ایجاد سازوکاری است که ضمن حفظ مزایای فناوری، امکان حمایت موثر از حقوق و منافع طرفین قرارداد را نیز تضمین کند‎.‎

کلیدواژه ها:

بلاکچین ، تکنولوژی دفتر کل توزیع شده ، حکمرانی نوین دیجیتال ، حقوق تطبیقی ، قرارداد هوشمند