تحلیل عوامل موثر بر کارآفرینی در شرکت های دانش بنیان

در این پژوهش، عملکرد ۹۳ شرکت فعال در حوزه فناوری های پیشرفته که در بازار سهام‎ A ‎چین پذیرفته شده اند، مورد بررسی قرار گرفت. به منظور شناسایی الگوهای موثر بر شکل گیری کارآفرینی سازمانی، پژوهشگر از روش تحلیل تطبیقی کیفی مبتنی بر مجموعه های فازی‎ (fsQCA) ‎استفاده کرده است. در این چارچوب، شش متغیر کلیدی در سه سطح شامل سازوکارهای پشتیبان درون سازمانی، نظام های انگیزشی داخلی و عوامل نهادی و محیطی بیرونی به صورت هم زمان مورد ارزیابی قرار گرفتند. این رویکرد امکان بررسی اثرات ترکیبی و تعاملی متغیرها را فراهم کرده و نشان می دهد که پیامدهای سازمانی، حاصل هم افزایی مجموعه ای از عوامل هستند، نه تاثیر یک متغیر منفرد‎.‎ یافته های تحقیق بیانگر آن است که دستیابی به سطوح بالای کارآفرینی سازمانی صرفا از طریق تقویت یک عامل امکان پذیر نیست. در واقع، کارآفرینی نتیجه تعامل و هم زمانی مجموعه ای از شرایط مدیریتی، انگیزشی و محیطی است که در کنار یکدیگر بستر لازم برای خلق ارزش، نوآوری و بهره برداری از فرصت های جدید را فراهم می کنند. بر این اساس، چهار الگوی متفاوت برای تحقق کارآفرینی بالا شناسایی شد. در الگوی نخست، نظام جبران خدمات و مشوق های مالی نقش محوری ایفا می کند و سازوکارهای بازار به عنوان عامل تکمیل کننده، زمینه رشد فعالیت های کارآفرینانه را فراهم می سازند. در الگوی دوم، حمایت ها و مداخلات دولت در کنار پویایی بازار، به صورت هم افزا موجب تقویت ظرفیت های کارآفرینانه شرکت ها می شوند. الگوی سوم بر نقش هم زمان ساختار مالکیت، توزیع عادلانه حقوق و اختیارات مدیریتی و قدرت کنترل در چارچوب نهادهای بیرونی تاکید دارد. در نهایت، الگوی چهارم نشان می دهد که تعامل میان نهادهای محیطی و نظام های انگیزشی داخلی می تواند زمینه ساز توسعه رفتارهای کارآفرینانه و ارتقای عملکرد سازمان باشد‎.‎ از دیگر نتایج مهم این پژوهش آن است که شدت رقابت در بازار، به عنوان یکی از عوامل محیطی، نقش تعیین کننده ای در افزایش گرایش شرکت ها به نوآوری، ریسک پذیری و بهره گیری از فرصت های جدید دارد و از این طریق سطح کارآفرینی را ارتقا می دهد. با این حال، افزایش فشارهای رقابتی ممکن است در برخی شرایط موجب کاهش اختیارات مدیریتی و محدود شدن انعطاف پذیری مدیران در تصمیم گیری های راهبردی شود؛ موضوعی که می تواند بر نحوه هدایت فعالیت های کارآفرینانه اثرگذار باشد‎.‎همچنین نتایج نشان داد که شکل گیری سطوح پایین کارآفرینی نیز از مسیرهای متعددی امکان پذیر است. در این پژوهش پنج الگوی مجزا برای کارآفرینی پایین شناسایی شد که از نظر ترکیب و نحوه تعامل متغیرها، با الگوهای منجر به کارآفرینی بالا تفاوت اساسی دارند. این یافته بیانگر اصل «عدم تقارن علی» در تحلیل های مبتنی بر مجموعه های فازی است؛ به این معنا که عوامل ایجادکننده موفقیت، الزاما معکوس عوامل ایجادکننده عدم موفقیت نیستند. ازاین رو، سازمان ها برای ارتقای کارآفرینی نباید تنها بر تقویت یک عامل خاص تمرکز کنند، بلکه لازم است با ایجاد هماهنگی میان سازوکارهای مدیریتی، نظام های انگیزشی، ساختارهای حاکمیتی و شرایط محیطی، زمینه شکل گیری الگوهای موثر و پایدار کارآفرینی را فراهم آورند‎.‎

کلیدواژه ها:

کارآفرین ، دانش بنیان ، فناوری