اثربخشی مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش اضطراب و استرس دانشجویان: مرور نظام مند مطالعات

با افزایش شیوع اختلالات اضطرابی و استرس در میان دانشجویان، نیاز به مداخلات غیردارویی موثر بیش از پیش احساس می شود. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش اضطراب و استرس دانشجویان به روش مرور نظام مند انجام شد. جستجو در پایگاه های داده معتبر فارسی و انگلیسی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ منجر به شناسایی مطالعات کارآزمایی بالینی تصادفی سازی شده‎ (RCTs) ‎گردید. معیارهای ورود شامل استفاده از پروتکل های استاندارد ذهن آگاهی، جامعه دانشجویی و گزارش نتایج کمی اضطراب بود. یافته ها نشان داد که مداخلات ذهن آگاهی، به ویژه پروتکل های‎ MBSR ‎و‎ ‎MBCT، دارای اندازه اثر متوسط تا بزرگی در کاهش علائم اضطراب و استرس ادراک شده هستند. این کاهش علائم از طریق مکانیسم هایی نظیر کاهش نشخوار فکری، بهبود تنظیم هیجانی و افزایش پذیرش تجربه های درونی رخ می دهد. همچنین، نتایج نشان داد که مداخلات آنلاین و کوتاه مدت نیز اگرچه اندازه اثر کوچک تری دارند، اما به دلیل انعطاف پذیری و دسترسی پذیری، گزینه های مناسبی برای گسترش خدمات هستند. پایبندی به تمرینات خانگی به عنوان مهم ترین پیش بینی کننده موفقیت مداخله شناسایی شد. با توجه به شواهد موجود، ادغام آموزش ذهن آگاهی در برنامه های مشاوره دانشگاهی توصیه می شود، مشروط بر بومی سازی پروتکل ها و تاکید بر تداوم تمرین. این مداخلات می توانند به عنوان راهکاری کمکی و پیشگیرانه در ارتقای سلامت روان دانشجویان نقش کلیدی ایفا کنند‎.‎

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، اضطراب دانشجویان ، استرس ، مرور نظام مند ، درمان شناختی-رفتاری ، سلامت روان