مادها حلقه پنهان تمدنی دربه وجود آمدن سیستم شاهنشاهی ایرانی

این مقاله با تکیه بر نظریه سیستم های تمدنی، به بررسی جایگاه مادها در شکل گیری سیستم شاهنشاهی ایرانی می پردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که اگر سیستم شاهنشاهی ایرانی در دوره کوروش هخامنشی صورت بندی شده است، عناصر سیاسی، دینی و دیوانسالارانه آن چه پیش زمینه ای داشته اند و مادها چه جایگاهی در این فرایند داشته اند. بر اساس این دیدگاه، هیچ سیستم تاریخی در خلا شکل نمی گیرد و میان پیش زمینه های شکل گیری سیستم و صورت بندی نهایی آن باید تمایز قائل شد. از این منظر، مادها نه به عنوان یک سیستم کامل شاهنشاهی، بلکه به عنوان مرحله ای پیشاسیستمی و حلقه ای پنهان در شکل گیری سیستم شاهنشاهی ایرانی مورد بررسی قرار می گیرند. مقاله با تمرکز بر چهار شاخص دیاکو، مغ ها، هارپاک و مادها، نخست شکل گیری حاکمیت سیاسی از دل تعدد مراکز قدرت را در روایت دیاکو بررسی می کند؛ سپس مولفه خدا انسانی و نقش مغ ها و همچنین نهاد دیوانسالاری و وزارت را با تمرکز بر هارپاک مورد توجه قرار می دهد. در این چارچوب، کوروش نقطه ای است که عناصر پیشاسیستمی در مقیاسی گسترده تر در قالب یک سیستم شاهنشاهی صورت بندی می شوند. بدین ترتیب، مقاله می کوشد با قرار دادن مادها در پیوستار تاریخی پیش از هخامنشیان تا شکل گیری شاهنشاهی کوروش، نسبت میان پیش زمینه های سیاسی تمدنی و صورت بندی سیستم شاهنشاهی ایرانی را تبیین کند‎.‎

کلیدواژه ها:

مادها ، دیاکو ، هارپاک ، مغ ها ، کوروش هخامنشی ، سیستم شاهنشاهی ، پیشاسیستم.