بررسی مسئولیت اجتماعی از منظر شاهنامه فردوسی

شاهنامه فردوسی از برجسته ترین آثار ادب فارسی است که افزون بر روایت های حماسی، بازتاب دهنده ارزش های اخلاقی-اجتماعی در فرهنگ ایرانی به شمار می آید. در این اثر، رفتار پادشاهان، کنش پهلوانان و سرنوشت شخصیت ها در پیوند با نوعی احساس مسئولیت نسبت به جامعه، میهن و نظم اخلاقی شکل می گیرد. مسئله اصلی این پژوهش بررسی جلوه های مسئولیت اجتماعی در شاهنامه و تبیین نحوه بازنمایی این مفهوم در رفتار شخصیت ها و ساختار ارزشی این اثر است. هدف پژوهش شناسایی و تحلیل مولفه های مسئولیت اجتماعی و تبیین جایگاه آن در اندیشه فردوسی است‎.‎روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای و تحلیل متن شاهنامه است. در این چارچوب، رفتار و تصمیم های پادشاهان و پهلوانان برجسته بررسی و شاخص های مرتبط با مسئولیت اجتماعی استخراج و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فردوسی مولفه هایی چون عدالت ورزی در حکمرانی، خردمندی در تصمیم گیری، پایبندی به پیمان، فداکاری در راه میهن، حمایت از مظلومان و توجه به مصالح عمومی جامعه را از مهم ترین جلوه های مسئولیت اجتماعی معرفی می کند. این ارزش ها در کردار شخصیت هایی چون فریدون، سیاوش و رستم نمود آشکار دارد و مبنایی برای سنجش مشروعیت قدرت و منزلت پهلوانان به شمار می آید‎.‎نتایج پژوهش نشان می دهد که شاهنامه افزون بر ارزش ادبی-حماسی، متنی فرهنگی-اخلاقی است که نگرش ایرانیان به مسئولیت فردی و اجتماعی را بازتاب می دهد و می تواند در مطالعات فرهنگی-اجتماعی مورد توجه قرار گیرد‎.‎

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، مسئولیت اجتماعی ، فردوسی