تبیین نقش بازدارنده رهبری سمی بر پذیرش فناوری های نوین سازمانی: یک مطالعه مروری و مفهومی

واژه استقرار موفقیت آمیز فناوری های نوین و سامانه های هوشمند در بخش دولتی بیش از آنکه متکی به زیرساخت های سخت افزاری و بودجه های فنی باشد، به شرایط روانی، تعاملات سازمانی و سبک رهبری حاکم وابسته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش بازدارنده ابعاد پنج گانه رهبری سمی بر پذیرش فناوری بر مبنای مدل پذیرش فناوری (TAM) و نظریه یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری (UTAUT) انجام شده است. روش شناسی این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مرور نظام مند اسنادی با رویکرد تحلیل مضمون (Thematic Analysis) است. بدین منظور، اسناد و مقالات معتبر نمایه شده در پایگاه های داخلی و بین المللی مرتبط با دو حوزه رهبری سمی و پذیرش فناوری مورد ارزیابی و سنتز مفهومی قرار گرفتند. یافته های حاصل از کدگذاری مضامین نشان می دهد که ابعاد پنج گانه رهبری سمی شامل نظارت سوءاستفاده گرایانه، رهبری اقتدارگرا، خودشیفتگی، غیرقابل پیش بینی بودن و خودترفیعی، از طریق تضعیف «امنیت روانی» و ایجاد ادراک «فناوری به مثابه ابزار تهدید و کنترل»، دو مولفه شناختی کلیدی یعنی «سودمندی ادراک شده» و «سهولت استفاده ادراک شده» را مخدوش می سازند. این امر در نهایت به افت قصد رفتاری و شکل گیری مقاومت منفی در برابر تحول دیجیتال منتهی می شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با ارائه یک مدل چهارگانه مداخلات راهبردی در حوزه مدیریت منابع انسانی (HRM)، راهکارهایی شامل نظام شایستگی سنجی توازن یافته، منتورینگ معکوس، پیوست امنیت روانی و توسعه هوش هیجانی مدیران را جهت خنثی سازی اثرات سوء رهبری سمی و تسهیل استقرار فناوری های نوین پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

رهبری سمی ، پذیرش فناوری ، مدل‎ TAM ، امنیت روانی ، تحول دیجیتال ، مقاومت سازمانی