تاثیرات هوش مصنوعی بر کیفیت کار حسابرسی در ایران مرور تحلیلی فرصت ها، ‎چالش ها و الزامات حرفه ای

تحول دیجیتال در سال های اخیر، حرفه حسابرسی را از یک فعالیت عمدتا نمونه محور به سمت استفاده گسترده تر از داده، ‎تحلیل های پیشرفته و آزمون های هوشمند سوق داده است. در این میان، هوش مصنوعی با قابلیت پردازش حجم بالای اطلاعات، ‎شناسایی الگوهای غیرعادی، استخراج اطلاعات از اسناد و اولویت بندی موارد پرریسک، به یکی از مهم ترین فناوری های اثرگذار بر ‎فرایند حسابرسی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیرات هوش مصنوعی بر کیفیت کار حسابرسی در ایران انجام ‎شده است. روش پژوهش، مروری-تحلیلی و مبتنی بر بررسی هدفمند مطالعات علمی و حرفه ای منتشرشده در فاصله سال های ‎‎۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶ است. در کنار مطالعات بین المللی، پژوهش های انجام شده در محیط حرفه ای ایران نیز بررسی شده اند تا تفاوت ‎میان ظرفیت نظری فناوری و شرایط واقعی پذیرش آن روشن شود. جمع بندی شواهد نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند از ‎مسیر افزایش پوشش داده ها، بهبود شناسایی ناهنجاری و تحریف، تسریع رسیدگی، پشتیبانی از ارزیابی ریسک و کاهش بخشی از ‎فعالیت های تکراری، به ارتقای کیفیت حسابرسی کمک کند. در عین حال، کیفیت این اثر به کیفیت داده، توانمندی فناورانه ‎حسابرسان، قابلیت توضیح پذیری مدل ها، امنیت و محرمانگی اطلاعات و نحوه نظارت حرفه ای وابسته است. شواهد داخلی نیز وجود ‎رابطه مثبت میان استفاده از هوش مصنوعی و کیفیت فرایند حسابرسی را گزارش کرده اند، اما بخش قابل توجهی از این ادبیات بر ‎ادراک حسابرسان و پیمایش های مقطعی استوار است و شواهد مبتنی بر شاخص های عینی کیفیت حسابرسی در ایران هنوز محدود ‎است. بر این اساس، مقاله بر رویکرد «حسابرس در کنار هوش مصنوعی» تاکید می کند و برای ایران، توسعه زیرساخت داده، ‎آموزش مهارت های دیجیتال، تدوین ضوابط حاکمیت فناوری و حفظ مسئولیت حرفه ای حسابرس را ضروری می داند.‎

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، کیفیت حسابرسی ، حسابرسی داده محور ، یادگیری ماشین ، حسابرسی ایران