دولت الکترونیک و تحول حسابداری مالی دولتی در ایران: واکاوی فرایند هم تولیدی اجتماعی-فناورانه با رویکرد مطالعات علم و فناوری‎ (STS)‎

این پژوهش با رویکرد مطالعات علم و فناوری‎ (STS)‎، رابطه میان دولت الکترونیک و تحول حسابداری مالی دولتی در ایران را مورد واکاوی قرار می دهد. مسئله اصلی این مطالعه آن است که آیا دیجیتالی شدن به تنهایی می تواند به بهبود حسابداری بخش عمومی منجر شود، یا تحول در این حوزه نیازمند فرایندی پیچیده و غیرخطی از هم تولیدی ابزارهای فنی، قواعد اداری و رویه های حرفه ای است؟ هدف پژوهش، شناسایی سازوکارهای نهادی و فناورانه ای است که زمینه را برای بازآرایی حکمرانی مالی فراهم می آورند. از منظر روش شناختی، این مقاله یک مرور تلفیقی نظریه محور است که با اتکا به سنتز تفسیری ادبیات و بهره گیری از نظریه کنشگر–شبکه، چارچوبی برای تحلیل پیوند میان فناوری و عملکردهای مالی تدوین کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که پاسخگویی و شفافیت نه به عنوان نتیجه خودکار دیجیتالی شدن، بلکه حاصل هم ترازی دقیق میان استانداردهای گزارشگری، ترتیبات حکمرانی داده، و تقسیم مسئولیت های حرفه ای است. تحلیل ها همچنین موید آن است که «عدم تقارن میان سرعت پیشرفت های فناورانه و میزان انطباق پذیری نهادی»، مانع اصلی در مسیر تحول دیجیتال در بخش عمومی ایران محسوب می شود. در نهایت، نتایج این پژوهش بیانگر آن است که برای تحقق تحول پایدار، تمرکز صرف بر توسعه سامانه های سخت افزاری کافی نیست و نیازمند هم راستاسازی الزامات ساختاری و رویه های نهادی هستیم. این مطالعه در پایان، مسیرهای نظری نوینی را برای پژوهش های تطبیقی در حوزه حکمرانی داده و هماهنگی سازمانی ترسیم می کند‎.‎

کلیدواژه ها:

دولت الکترونیک ، حسابداری بخش عمومی ، تحول اجتماعی–فناورانه ، مطالعات علم و فناوری‎ (STS)‎ ، پاسخگویی و شفافیت