خوشه بندی دانشجویان براساس سبک زندگی دیجیتال و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان (مطالعه موردی:‎ ‎دانشجویان دانشگاه غیرانتفاعی سجاد)

پژوهش حاضر با هدف خوشه بندی دانشجویان دانشگاه غیرانتفاعی سجاد مشهد بر اساس ابعاد سبک زندگی دیجیتال (استفاده عمومی از فناوری دیجیتال، وابستگی دیجیتال و استفاده آموزشی از فناوری دیجیتال) و بررسی تفاوت خوشه های شناسایی شده از نظر عملکرد تحصیلی و سلامت روان آنان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی بود. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه ی ساختاریافته از ۲۰۰ نفر از دانشجویان این دانشگاه، به روش نمونه گیری در دسترس گردآوری شد. پایایی ابزار پژوهش با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای تمامی مقیاس ها بالاتر از ۰.۷۰ به دست آمد که بیانگر پایایی مطلوب ابزار بود‎.‎ تحلیل داده ها در دو گام صورت گرفت: در گام نخست، با استفاده از الگوریتم خوشه بندی K-میانگین، دانشجویان بر اساس ابعاد سبک زندگی دیجیتال به سه خوشه ی درگیری بالا و مصرف غیرهدفمند، کناره گیری نسبی از فضای دیجیتال و مصرف هدفمند و آموزش محور تقسیم شدند. نتایج آزمون های کروسکال-والیس و من-ویتنی نشان داد این خوشه ها از نظر عملکرد تحصیلی و ابعاد سلامت روان (استرس، اضطراب و افسردگی) تفاوت معناداری دارند؛ به طوری که خوشه ی دارای وابستگی دیجیتال بالا، پایین ترین عملکرد تحصیلی و نامطلوب ترین وضعیت سلامت روان را نشان داد. در گام دوم، نتایج همبستگی اسپیرمن و تحلیل رگرسیون وابستگی دیجیتال و استفاده عمومی از فناوری دیجیتال قوی ترین پیش بینی کننده های افت عملکرد تحصیلی و نامطلوب بودن سلامت روان بودند، در حالی که استفاده آموزشی از فناوری دیجیتال با بهبود عملکرد تحصیلی همراه بود، بدون آنکه اثر معناداری بر سلامت روان داشته باشد.یافته های پژوهش نشان می دهد الگو و جهت گیری مصرف فناوری دیجیتال، نه صرفا میزان آن، عامل تعیین کننده ای در عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانشجویان است. بر این اساس، پیشنهادهایی برای طراحی مداخلات هدفمند دانشگاهی مبتنی بر بخش بندی دانشجویان ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

سبک زندگی دیجیتال ، خوشه بندی K-میانگین ، عملکرد تحصیلی ، سلامت روان ، دانشجویان