«کرفه»و«گناه»:بررسی کوچکترین سنگ نوشته‎ ‎نویافته ساسانی در دشت مرودشت فارس

باور به سرنوشت روان پس از مرگ یکی از بنیادهای اصلی اندیشه دینی زرتشتی و از ارکان اعتقادی جامعه ساسانی به شمار می-رفت. در این نظام، مفاهیم «کرفه» و «گناه» معیار اصلی ارزیابی کردار انسان و تعیین جایگاه روان در جهان پس از مرگ محسوب می شوند و بازتاب آن ها در سنگ نوشته های ساسانی و متون دینی این دوره به روشنی قابل مشاهده است. بر اساس آموزه های زرتشتی، برخورداری از «کرفه» موجب رستگاری و دستیابی به پاداش های اخروی می شود، در حالی که «گناه»، زمینه ساز کیفر را در دوزخ فراهم می نماید. این پژوهش با اتکا بر داده های میدانی و کتابخانه ای و به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. هدف آن معرفی و تحلیل سنگ نوشته ای نویافته در ابعادی کوچک از اواخر دوره ساسانی است که به صورت مستقیم به مفاهیم کرفه، گناه و پیامدهای اخروی آن ها اشاره دارد. این سنگ نوشته سوزنی شکل به خط پهلوی کتابی و در هشت سطر بر یکی از صخره های دشت مرودشت در استان فارس شناسایی شده است. در متن کتیبه، افزون بر این مفاهیم، نام «هادخت» نیز ذکر شده که از نظر کتیبه شناختی می تواند به سنت متون اوستایی، به ویژه «هادخت نسک» به عنوان یکی از بخش های از میان رفته اوستا، اشاره داشته باشد؛ متنی که در سنت زرتشتی با آموزه های مربوط به سرنوشت روان و داوری پس از مرگ پیوند دارد. از اینرو این سنگ نوشته را می توان یکی از مهم ترین یافته های کتیبه شناختی سال های اخیر در مطالعات ساسانی برشمرد، زیرا افزون بر مفاهیم دینی، با اشاره به نام هادخت نسک پیوندی مستقیم با سنت اوستایی و ادبیات دوره ساسانی برقرار می کند و از سوی دیگر داده های تازه ای درباره سنت نگارش و ساختار زبان فارسی میانه در اواخر دوره ساسانی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مرودشت ، ساسانیان ، سنگ نوشته پهلوی ، کرفه ، گناه ، هادخت نسک