نقش نویافته سوزنی: چهره یکی از شاهان ساسانی در دشت مرودشت فارس

چهره شاهان ساسانی از برجسته ترین جلوه های هنر رسمی این دوره به شمار می رود؛ تصویری که با تکیه بر تاج و دیگر نشانه های سلطنتی، هویت شاه، مشروعیت حکومت و باورهای دینی ساسانیان را بازتاب می دهد. این شیوه تصویرپردازی در سکه ها، نقش برجسته ها، ظروف فلزی، گچبری ها، موزاییک ها، منسوجات و مهرهای ساسانی بازتاب یافته و به یکی از ویژگی های شاخص هنر این دوره تبدیل شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه بررسی های میدانی و همچنین مقایسه با نمونه های شناخته شده هنر ساسانی، به بررسی شمایل نگارانه و شاهانه نقش نویافته سوزنی دشت مرودشت پرداخته است. بررسی ما نشان می دهد که این نقش، با وجود سادگی اجرا و آسیب های ناشی از فرسایش، همچنان مهم ترین ویژگی های «چهره شاهان ساسانی»، از جمله حالت نیم رخ، تاج، ریش و زیورآلات را حفظ کرده است. مقایسه این نقش سوزنی با آثار اواخر دوره ساسانی بویژه سکه های این برهه، همانندی های آشکاری را در ساختار چهره، شیوه نمایش تاج و ترکیب پیکره نشان می دهد. بر پایه این بررسی ها، نقش نویافته سوزنی چهره شاه ساسانی را می توان یکی از شواهد مهم برای شناخت روند دگرگونی شمایل نگاری شاهان اواخر دوره ساسانی و تداوم سنت های هنری در خاستگاه ساسانیان یعنی دشت مرودشت قلمداد نمود‎.‎

کلیدواژه ها:

فارس ، مرودشت ، نقش سوزنی ، شاه ساسانی