مروری بر نقش فناوری های دیجیتال در تحول مدیریت خدمات بهداشتی و ارتقای گردشگری سلامت

تحول دیجیتال در نظامهای سلامت، دیگر صرفا به استقرار سامانههای الکترونیکی محدود نیست، بلکه به بازطراحی فرایندهای مدیریتی، نحوه خلق ارزش، تعامل با بیمار و سازماندهی زنجیره ارائه خدمت مربوط میشود. این تحول در گردشگری سلامت اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بیمار بینالمللی پیش از ورود به مقصد، در طول دریافت خدمت و پس از بازگشت، با مجموعهای از نقاط تماس دیجیتال مواجه است. هدف این مقاله، تبیین نقش فناوریهای دیجیتال در تحول مدیریت خدمات بهداشتی و تحلیل سازوکارهایی است که از طریق آنها این تحول میتواند به بهبود تجربه بیمار و رقابتپذیری مقاصد گردشگری سلامت منجر شود. این مطالعه بهصورت مرور دامنهای (Scoping Review) و بر اساس راهنمای PRISMA-ScR تنظیم شد. جستوجوی منابع در پایگاههای Scopus، Web of Science Core Collection و PubMed برای مطالعات منتشرشده از ژانویه ۲۰۱۶ تا سپتامبر ۲۰۲۶ در نظر گرفته شد. راهبرد جستوجو ترکیبی از واژگان مرتبط با تحول دیجیتال، سلامت دیجیتال، مدیریت خدمات سلامت، پزشکی از راه دور، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، دادههای بزرگ و گردشگری/پزشکی سلامت بود. پس از حذف موارد تکراری، مطالعات بر اساس عنوان و چکیده و سپس متن کامل بررسی و شواهد مرتبط بهصورت موضوعی ترکیب شدند. شواهد نشان میدهد اثرگذاری فناوریهای دیجیتال را میتوان در چهار سطح مرتبط تبیین کرد؛ نخست، ایجاد زیرساخت و جریان داده؛ دوم، شکلگیری قابلیتهای مدیریتی مانند تحلیل پیشبینانه، تصمیمیار هوشمند و هماهنگی بینسازمانی؛ سوم، بازطراحی مسیر بیمار از جستوجوی اطلاعات و مشاوره پیش از سفر تا درمان و پیگیری پس از بازگشت؛ و چهارم، پیامدهایی مانند افزایش دسترسی، کاهش عدماطمینان، اعتماد، رضایت، وفاداری و جذابیت مقصد. در عین حال، شواهد بر این نکته تاکید دارند که فناوری بهخودیخود موجب تحول نمیشود و آمادگی سازمانی، مهارت کارکنان، کیفیت داده، قابلیت همکاری، امنیت، حکمرانی و عدالت دیجیتال عوامل تعیینکنندهاند. مزیت رقابتی پایدار در گردشگری سلامت در آینده بیش از آنکه صرفا به تعداد فناوریهای مورد استفاده وابسته باشد، به توانایی سازمانها در طراحی یک اکوسیستم دیجیتال یکپارچه، بیمارمحور، امن و قابل اعتماد وابسته خواهد بود. بنابراین، راهبرد تحول دیجیتال باید از خرید فناوری به سمت توسعه قابلیت سازمانی و مدیریت یکپارچه مسیر بیمار حرکت کند.

کلیدواژه ها:

تحول دیجیتال ، مدیریت خدمات بهداشتی ، سلامت دیجیتال ، گردشگری سلامت