کارکرد میراث در اشعار حافظ ابراهیم

شعر در بسیاری از موارد می تواند همچون سلاحی برنده، و گاه حتی شمشیری دو لبه در دستان شاعر ظاهر شود. تحقق این ظرفیت، تنها از طریق بیان و اجرای صحیح این هنر زیبا و بهره گیری از آن در زمان و مکان مناسب امکان پذیر است. گاه شعر و شاعر در خدمت مردم و ملت قرار می گیرند، و شاعر می تواند با زبان قلم و شعر، مخاطبان را به دفاع از میهن، دین، اصول و ارزش های انسانی، فرهنگی و میراثی ترغیب و تحریک کند‎. ‎این گروه از شاعران، با تکیه بر آگاهی اجتماعی و قدرت کلام، تاثیر عمیقی بر جامعه خود گذاشته اند. حافظ ابراهیم از جمله شاعرانی است که با هنر و ذوق خویش کوشید تا در ژرفای تاریخ، ادبیات و باورهای ملت ها به جست وجو بپردازد و با اتکا به میراث سنتی، اشعار خود را پویا سازد و جایگاهی ویژه در روح و روان انسان ها بر جای گذارد‎. ‎با توجه به حضور پررنگ میراث در شعر حافظ ابراهیم، پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی تلاش دارد تا اشعار این شاعر معاصر مصری را از منظر میراث و گونه ها و اشکال مختلف آن، مورد بررسی قرار دهد‎. ‎نتایج پژوهش نشان می دهد که حافظ ابراهیم با بهره گیری از سلاح قلم، در پی آگاهی بخشی به مردم مصر بوده و در عرصه های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، مبارزه ای موثر علیه متجاوزان را رقم زده است. به عبارت دیگر، او به عنوان شاعری متعهد، رسالتی خطیر بر دوش دارد و در راستای ایفای این رسالت، از شیوه های بیانی گوناگون برای تفهیم حقایق معاصر بهره می گیرد‎. ‎یکی از مهم ترین این شیوه ها، استفاده از میراث و شخصیت های دینی، قرآنی، ادبی، تاریخی، فولکلور و اسطوره ای است؛ که به عنوان زبانی غیرمستقیم، بهترین ابزار برای بیان درد و رنج مردم در شرایط استبداد و خفقان به شمار می رود و موجب می شود پیام شاعر با صراحت و تاثیر بیشتری به مخاطب منتقل گردد‎. ‎سهم میراث دینی، با توجه به تنوع افکار و دیدگاه ها، بیش از سایر گونه هاست؛ چرا که شاعر کوشیده است آن ها را در متون خود به کار گیرد. همچنین، تنوع یادآوری میراث در اشکال مختلف، از یک سو بیانگر عمق فرهنگی شاعر و از سوی دیگر نشان دهنده بلوغ فکری و ژرف نگری اوست‎.‎

کلیدواژه ها:

حافظ ابراهیم ، کارکرد میراث ، میراث دینی ، میراث تاریخی ، میراث ادبی.