مدل سازی و خوشه بندی افراد بر اساس شاخص وجدان کاری برای تشکیل تیم های کاری همگن

هدف پژوهش حاضر ارائه و آزمون مقدماتی یک چارچوب کمی برای بازنمایی برخی شاخص های اخلاقی رفتاری در سطح فردی است. در این مدل، چهار مولفه منفعت طلبی، عدالت طلبی، درون گرایی/برون گرایی و حفظ حرمت فضا بر اساس مبانی نظری اقتصاد، اخلاق، روان شناسی و رفتار سازمانی انتخاب و تعریف عملیاتی شدند. در سیستم های کاری معاصر، وجدان کاری یکی از ارزشمندترین مولفه های انسانی است؛ بااین حال، این سازه ماهیتی ناهمگن دارد و تاکنون فاقد یک مدل کمی و قابل محاسبه بوده است. نبود چنین مدلی باعث می شود نتوان وجدان را به صورت معقول و نظام مند در سازوکارهای سازمانی به کار گرفت. از سوی دیگر، خلاهای اخلاقی در سیستم ها موجب ایجاد کندی های عملیاتی، افزایش تنش های درون سازمانی و شکل گیری مسائل اجتماعی گسترده می شود. با توجه به اینکه انسان موجودی اجتماعی است و ساختار آینده ی جوامع، به ویژه در بخش های دولتی و نظامی، بر پایه سامانه های کاری بزرگ شکل می گیرد، در نظر گرفتن وجدان کاری به عنوان یک شاخص قابل سنجش اهمیت ویژه ای می یابد‎ .‎وجدان یک سازه ناهمگن و کیفی است و تاکنون فاقد مدل کمی قابل محاسبه بوده است‎.‎در این مقاله تلاش می شود مسئله ناهمگن و کیفی بودن وجدان برطرف شود و این مفهوم به یک سازه همگن و کمی قابل سنجش تبدیل گردد. پژوهش حاضر از نوع توسعه ای اکتشافی است و در دو مرحله انجام شد: نخست، مولفه های مدل از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل مفهومی استخراج شدند؛ سپس، برای بررسی مقدماتی قابلیت اجرای مدل، داده های پرسشنامه ای از ۳۶ پاسخ دهنده گردآوری و تحلیل شد. پس از محاسبه شاخص ترکیبی‎ 𝑉𝑖، پایایی مولفه ها با آلفای کرونباخ و همبستگی های درونی بررسی گردید و الگوهای داده با استفاده از الگوریتم های K-Means و DBSCAN تحلیل شدند. نتایج نشان می دهد که شاخص پیشنهادی می تواند در سطحی اکتشافی برای تفکیک نسبی الگوهای اخلاقی رفتاری و بررسی امکان گروه بندی افراد با ویژگی های هم راستا مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به حجم محدود نمونه، ماهیت مقدماتی ابزار و نیاز به اعتبارسنجی بیشتر، یافته های پژوهش نباید به عنوان مبنای تصمیم گیری قطعی تفسیر شوند، بلکه چارچوبی اولیه برای توسعه مطالعات آتی در محیط های سازمانی واقعی فراهم می کنند.

کلیدواژه ها:

سنجش اخلاق ، مدل فازی ، سیستم بهینه ، جهان مدرن ، ‎ ‎ داده کاوی ، وجدان کاری‎ ‎