اصل استخدام و ضرورت بعثت پیامبران با نظر به تفسیر المیزان

مسئله ضرورت بعثت پیامبران، در تفسیر المیزان با تکیه بر تحلیل انسان و جامعه تبیین می شود. محور این تحلیل، اصل استخدام است؛ یعنی انسان به اقتضای حیات و اراده خویش، اشیاء، امکانات و روابط انسانی را برای انتفاع و تامین نیازهای خود به کار می گیرد. این قاعده از یک سو زمینه تعاون و تشکیل اجتماع را فراهم می کند، اما از سوی دیگر، چون هر فرد یا گروهی در پی بهره مندی بیشتر از منافع خویش است، منشا اختلاف، تغالب و تعدی می شود. آیه ۲۱۳ سوره بقره در همین افق، از امت واحده، پیدایش اختلاف، بعثت پیامبران و نزول کتاب برای حکم میان مردم سخن می گوید. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی نشان می دهد که اختلاف نخست، اختلافی است که از اصل استخدام در حوزه معاش و زندگی اجتماعی پدید می آید؛ اما پس از نزول کتاب نیز ممکن است اختلاف دومی شکل گیرد که منشا آن بغی عالمان و حاملانی است که دین را در خدمت منافع خود قرار می دهند. ازاین رو پیامبران برای رفع هر دو سطح اختلاف مبعوث شده اند؛ زیرا آنان حامل وحی، کتاب و میزان حق اند و به سبب عصمت، گرفتار بغی و استخدام گری منفعت طلبانه نمی شوند. بر این اساس، ضرورت بعثت، ضرورتی عقلی، اجتماعی و وجودی است و در عصر خاتمیت نیز هدایت الهی از طریق قرآن، عترت و در زمان غیبت از راه فقهای جامع الشرایط استمرار می یابد.

کلیدواژه ها:

اصل استخدام ، اختلاف اول ، اختلاف دوم ، بغی علما ، بعثت پیامبران ، عصمت ، قرآن ، فقهای جامع الشرایط ، تفسیر المیزان