نقش دوزبانگی (زبان مادری/گویش محلی و زبان رسمی فارسی) در فرآیند یاددهی–یادگیری در کلاس های چندپایه عشایری

کلاس های چندپایه عشایری یکی از مهم ترین بسترهای تحقق عدالت آموزشی در مناطق کمتر برخوردار ایران محسوب می شوند. در این کلاس ها، دانش آموزان علاوه بر تفاوت های سنی، تحصیلی و فرهنگی، از نظر زبانی نیز تنوع قابل توجهی دارند. بسیاری از آنان در محیط خانواده و جامعه محلی با زبان مادری یا گویش های محلی مانند لری، ترکی، کردی، قشقایی، بلوچی، عربی، ترکمنی و سایر گویش ها ارتباط برقرار می کنند، اما زبان آموزش رسمی مدارس، فارسی است. این تفاوت زبانی می تواند هم فرصت هایی ارزشمند برای غنی سازی یادگیری ایجاد کند و هم در صورت نبود برنامه ریزی مناسب، به مانعی در مسیر آموزش تبدیل شود.هدف این پژوهش بررسی نقش دوزبانگی در فرآیند یاددهی–یادگیری کلاس های چندپایه عشایری است. مقاله با روش توصیفی–تحلیلی و با مرور منابع معتبر داخلی و خارجی تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد که بهره گیری آگاهانه از زبان مادری در کنار زبان فارسی موجب افزایش درک مفاهیم، تقویت اعتمادبه نفس، مشارکت فعال دانش آموزان، کاهش اضطراب، بهبود تعامل معلم و دانش آموز و ارتقای کیفیت یادگیری می شود. در مقابل، نادیده گرفتن زبان مادری، افت تحصیلی، کاهش انگیزه، ضعف ارتباطی و احساس بیگانگی با محیط مدرسه را در پی دارد.در پایان، راهکارهایی برای توانمندسازی معلمان، اصلاح برنامه های درسی، تولید محتوای آموزشی متناسب با فرهنگ بومی و تقویت آموزش دوزبانه ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

دوزبانگی ، زبان مادری ، زبان فارسی ، کلاس چندپایه ، آموزش عشایری ، یاددهی–یادگیری ، عدالت آموزشی.