تجربه خانواده ها از شکل گیری سبک غذایی سالم کودک در هزار روز نخست زندگی: یک مطالعه کیفی

هزار روز نخست زندگی دوره ای مهم برای شکل گیری الگوهای غذایی کودک است، اما اجرای توصیه های تغذیه سالم در زندگی روزمره خانواده ها تحت تاثیر عوامل خانوادگی، فرهنگی، اقتصادی و محیطی قرار دارد. این مطالعه با هدف تبیین تجربه خانواده ها از شکل گیری سبک غذایی سالم و چالش های این فرایند انجام شد. مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای قراردادی در اصفهان، ایران، انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ مادر دارای کودک از بدو تولد تا دو سالگی بودند که به صورت هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند و نمونه گیری تا دستیابی به اشباع داده ها ادامه یافت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری و به صورت تحلیل محتوی قراردادی تحلیل شدند. تحلیل داده ها پنج مضمون اصلی را آشکار کرد: ۱) نقش و تعامل اعضای خانواده در شکل دهی به تغذیه کودک؛ ۲) باورها و منابع اطلاعاتی موثر بر انتخاب های غذایی؛ ۳) محدودیت های اقتصادی، زمانی و محیطی در اجرای تغذیه سالم؛ ۴) تاثیر ترجیحات و رفتار کودک بر تصمیم های والدین؛ ۵) و نقش شرایط زندگی روزمره در تداوم الگوی غذایی سالم. یافته ها نشان داد که خانواده ها میان توصیه های علمی درباره تغذیه مطلوب و آنچه با باورها، منابع و شرایط زندگی آنان امکان پذیر بود، به طور مداوم تصمیم گیری و سازگاری می کردند. این فرایند گاه با تعارض میان والدین و خانواده گسترده، تردید میان توصیه های علمی و تجربیات سنتی، و تغییر انتخاب های غذایی در پاسخ به محدودیت های مالی، کمبود زمان یا امتناع کودک از غذا همراه بود. خانواده ها در مواجهه با این شرایط، انتخاب مواد غذایی، شیوه آماده سازی و نحوه ارائه غذا را متناسب با شرایط خود و واکنش کودک تغییر می دادند. بنابراین، شکل گیری تغذیه سالم کودک صرفا پیامد آگاهی والدین نیست، بلکه در بستر تعامل خانواده و شرایط زندگی روزمره شکل می گیرد. مداخلات تغذیه ای در هزار روز نخست زندگی باید خانواده و محیط زندگی کودک را در کنار آموزش تغذیه ای مورد توجه قرار دهند.

کلیدواژه ها:

هزار روز نخست زندگی ، سبک زندگی ، تحلیل محتوای کیفی ، تغذیه سالم