بررسی ارتباط میان آموزش آزمایش محور و تقویت خودتنظیمی و تفکر فراشناختی در یادگیرندگان علوم پایه ابتدایی

آموزش بنیادین علوم در سال های آغازین تحول شناختی، بستر تکوین ساختارهای ادراکی و جوشش کاوشگری درون زاد در ذهن کودک است؛ فرایندی که تقلیل آن به انباشت ایستا و انتزاعی داده ها، پویایی یادگیری اصیل را به محاق می برد. پژوهش حاضر با هدف تبیین و واکاوی نسبت میان «رویکرد آموزشی آزمایش محور» و شکوفایی سازه های روانی-شناختی «خودتنظیمی» و «تفکر فراشناختی» در میان نوآموزان دوره ابتدایی سامان یافته است. چارچوب نظری این کاوش بر مبنای درهم تنیدگی عاملیت فعال یادگیرنده، تجربه زیسته مواجهه با پدیده ها و درونی سازی فرایندهای هدایت فکر استوار است. در این مسیر، با اتخاذ طرح پژوهشی شبه آزمایشی (پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل)، جامعه ای از دانش آموزان پایه ابتدایی در معرض یادگیری مبتنی بر کاربست مستقیم، فرضیه آزمایی و حل مساله در آزمایشگاه قرار گرفتند و ابزارهای استاندارد سنجش فراشناخت و خودتنظیمی تحصیلی به کار بسته شد. تحلیل داده ها به روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) آشکار ساخت که گذار از آموزش های خطی و انفعالی به محیط های تجربی و تعاملی آزمایش محور، نه تنها مولفه های برنامه ریزی، خودبازبینی و ارزشیابی راهبردی را به گونه ای معنادار ارتقا می بخشد، بلکه میل به خودفرمانی، مهار شناختی و دیدبانی ذهن بر جریان ادراک را در کودکان تعمیق می کند. بر این پایه، آموزش آزمایش محور بیش از آنکه صرفا شیوه و فنی برای تسهیل فهم مفاهیم تجربی باشد، میدانی زنده و زاینده برای دگردیسی معرفت شناختی نوآموزان است؛ عرصه ای که در آن، کودک از مصرف کننده ای منفعل به ناظری خودآگاه، فکور و سازنده بنیادهای ذهنی خویش بدل می گردد.

کلیدواژه ها:

آموزش آزمایش محور ، خودتنظیمی یادگیری ، تفکر فراشناختی ، علوم تجربی ابتدایی ، فاعلیت شناختی ، مهار تحصیلی