نقش هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال در شخصی سازی یادگیری دانش آموزان

شخصی سازی یادگیری یکی از رویکردهای نوین در تحول نظام های آموزشی است که بر ضرورت انطباق محتوا، روش تدریس، سرعت آموزش، شیوه ارزشیابی و بازخوردهای آموزشی با نیازها، توانایی ها، علایق و ویژگی های فردی دانش آموزان تاکید دارد. در الگوهای سنتی آموزش، معمولا محتوای یکسانی در زمان مشخص و با روش نسبتا مشابه برای گروهی از دانش آموزان ارائه می شود؛ درحالی که تفاوت های فردی، پیش دانسته ها، میزان آمادگی شناختی، انگیزه و شرایط یادگیری دانش آموزان می تواند به نتایج متفاوتی منجر شود. در این میان، هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال با قابلیت تحلیل داده های آموزشی، شناسایی الگوهای یادگیری، ارائه بازخورد فوری، پیشنهاد محتوای متناسب و تنظیم مسیرهای آموزشی، فرصت های تازه ای برای پاسخ گویی به تفاوت های فردی فراهم کرده اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال در شخصی سازی یادگیری دانش آموزان، تبیین سازوکارهای اثرگذاری این فناوری ها، شناسایی فرصت ها و محدودیت های اجرایی و ارائه راهکارهایی برای استفاده مسئولانه و اثربخش از آن ها در مدارس است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و با استفاده از تحلیل مفهومی و جمع بندی مطالعات فارسی مرتبط انجام شده است و نتایج آن به عنوان یافته های حاصل از تحلیل منابع و نه نتایج یک آزمایش میدانی مستقل تفسیر می شود. بررسی منابع نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند در تشخیص شکاف های یادگیری، تنظیم دشواری تکالیف، تولید توضیحات متنوع، تقویت ارزشیابی تکوینی و حمایت از یادگیری خودتنظیم نقش موثری ایفا کند. بااین حال، تحقق این ظرفیت ها به کیفیت داده ها، صلاحیت حرفه ای معلمان، عدالت در دسترسی، حفاظت از حریم خصوصی، اعتبار محتوای تولیدشده و نظارت انسانی وابسته است. بر این اساس، شخصی سازی موفق یادگیری نه حاصل جایگزینی معلم با فناوری، بلکه نتیجه تلفیق هدفمند هوش مصنوعی، ابزارهای دیجیتال، شناخت تربیتی معلم و مشارکت فعال دانش آموز است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، ابزارهای دیجیتال ، شخصی سازی یادگیری ، یادگیری تطبیقی ، دانش آموزان ، فناوری آموزشی ، ارزشیابی تکوینی ، یادگیری خودتنظیم