قاب های معنا: تحلیل دلالت های صریح و ضمنی در عکاسی مد برندهای ایرانی اینستاگرام

امروزه اینستاگرام به یکی از مهم ترین میدان های تولید و گردش معنا در حوزه ی مد بدل شده است؛ میدانی که در آن تصویر، پیش از آنکه کالایی برای فروش باشد، متنی برای خوانش است. پژوهش حاضر با تمرکز بر عکاسی مد برندهای ایرانی در اینستاگرام، به تحلیل دلالت های صریح و ضمنی در این تصاویر می پردازد و می کوشد نشان دهد که قاب های بصری این برندها چگونه فراتر از کارکرد اطلاع رسانی و تبلیغاتی، به بازتولید و بازتعریف معناهای فرهنگی، هویتی و جنسیتی می پردازند. چارچوب نظری پژوهش بر نشانه شناسی رولان بارت و جفت مفهومی دلالت صریح (denotation) و دلالت ضمنی (connotation) و نیز مفهوم اسطوره (myth) استوار است. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل نشانه شناختی است؛ بدین ترتیب که [تعداد] پست تصویری از صفحه های اینستاگرام [تعداد] برند فعال پوشاک ایرانی در بازه ی زمانی [بازه زمانی، مثلا فروردین تا اسفند ۱۴۰۴] به شیوه ی هدفمند انتخاب و بر پایه ی الگوی سه گانه ی بارت (نظام زبانی، دلالت صریح، دلالت ضمنی) تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که این تصاویر در سطح صریح، بر نمایش محصول، جنس پارچه و کیفیت دوخت تمرکز دارند، اما در سطح ضمنی، شبکه ای از دلالت ها را فعال می کنند که شامل آرمان سازی بدن و سبک زندگی، هم آمیزی ارزش های سنتی و مدرن، بازتعریف هویت زنانه و مردانه، و تقلید از رمزگان بصری برندهای جهانی است. همچنین مشخص شد که برندهای ایرانی برای جبران ضعف زیرساخت های عکاسی تجاری، بر عناصری چون فضاسازی خانگی، نورپردازی طبیعی و روایت های روزمره تکیه می کنند که خود به سازنده ی نوعی «زیبایی شناسی اصالت» بدل شده است. نتیجه ی پژوهش حاکی از آن است که عکاسی مد اینستاگرامی در ایران، نه صرفا ابزار فروش، بلکه عرصه ای برای مذاکره ی فرهنگی و صورتبندی هویت جمعی است و خوانش نشانه شناختی آن می تواند به درک دقیق تر از مناسبات مصرف، هویت و رسانه در جامعه ی معاصر ایران یاری رساند.

کلیدواژه ها:

نشانه شناسی تصویر ، عکاسی مد ، دلالت های صریح و ضمنی ، بازنمایی هویت ، برندهای مد ایرانی ، اینستاگرام