تبیین الزامات تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی دانش آموزان دوره متوسطه بر اساس سند تحول بنیادین با تاکید بر رویکرد مدرسه، خانواده و جامعه

تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی از مهم ترین ساحت های تربیتی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش است و تحقق آن، به ویژه در دوره متوسطه که دانش آموزان در مرحله مهم شکل گیری هویت، استقلال فکری و تثبیت ارزش های فردی و اجتماعی قرار دارند، نیازمند رویکردی فراتر از انتقال دانش دینی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین الزامات تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی دانش آموزان دوره متوسطه بر اساس سند تحول بنیادین و ارائه چارچوبی برای تحقق آن با تاکید بر نقش مدرسه، خانواده و جامعه انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای جهت دار اسناد و مطالعات علمی مرتبط بود. جامعه پژوهش شامل سند تحول بنیادین، مبانی نظری سند، اسناد برنامه درسی و پژوهش های علمی مرتبط با تربیت دینی، اخلاقی و حیات طیبه بود که به صورت هدفمند انتخاب و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد تحقق این ساحت تربیتی بر پنج الزام اساسی استوار است: معرفت و تعقل دینی، تجربه و عمل عبادی، شکل گیری فضایل و منش اخلاقی، الگوی عملی و فرهنگ تربیتی مدرسه و همسویی تربیتی خانواده و جامعه. همچنین مشخص شد که تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی زمانی اثربخش خواهد بود که از الگوی انتقال اطلاعات به الگوی «معرفت، گرایش، انتخاب و عمل» تغییر یابد. بر اساس یافته ها، چارچوب پیشنهادی پژوهش بر چهار محور ارتباط با خدا، ارتباط با خویشتن، ارتباط با دیگران و ارتباط با جهان خلقت استوار است و مدرسه باید با استفاده از یادگیری معنادار، گفت وگوی تربیتی، الگو بودن معلمان، موقعیت های واقعی اخلاقی، فعالیت های عبادی آگاهانه و مشارکت خانواده، زمینه تکوین و تعالی هویت دینی و اخلاقی دانش آموزان را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

سند تحول بنیادین ، تربیت اعتقادی ، تربیت عبادی ، تربیت اخلاقی ، حیات طیبه ، دوره متوسطه