سیره نبوی و مبانی فقهی کلامی همزیستی اجتماعی؛ بازسازی حقوق متقابل انسان ها در جامعه اسلامی

همزیستی اجتماعی در جامعه اسلامی صرفا یک توصیه اخلاقی یا راهبردی برای کاهش تعارضات اجتماعی نیست، بلکه می تواند بر مجموعه ای از حقوق و تکالیف متقابل استوار شود که از مبانی فقهی، کلامی و سیره نبوی قابلیت استخراج دارد. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه می توان از آموزه های سیره نبوی و مبانی فقهی کلامی، چارچوبی حقوقی برای تنظیم روابط متقابل انسان ها در جامعه اسلامی بازسازی کرد. هدف پژوهش، تبیین مبانی حقوقی همزیستی اجتماعی و ارائه الگویی منسجم برای شناسایی، حمایت و تضمین حقوق متقابل افراد در روابط اجتماعی است. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع فقه امامیه، متون روایی، آثار حقوقی و مطالعات معاصر درباره حقوق و همزیستی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که کرامت انسانی، عدالت، حرمت حقوق، اخوت، وفای به عهد، منع ظلم، رعایت امنیت و مسئولیت پذیری اجتماعی، عناصر بنیادینی هستند که در سیره نبوی قابلیت تبدیل به اصول حقوقی دارند. نوآوری پژوهش در آن است که همزیستی اجتماعی را از سطح توصیه های اخلاقی فراتر برده و آن را در قالب شبکه ای از حقوق و مسئولیت های متقابل بازسازی می کند؛ شبکه ای که از کرامت آغاز، از عدالت و احترام به حق عبور و با مسئولیت متقابل و حل مسالمت آمیز تعارض تکمیل می شود. نتیجه پژوهش آن است که الگوی نبوی می تواند مبنایی برای صورت بندی حقوق مدار روابط اجتماعی و تقویت همزیستی عادلانه، مسئولانه و پایدار در جامعه معاصر باشد.

کلیدواژه ها:

سیره نبوی ، همزیستی اجتماعی ، حقوق متقابل ، فقه امامیه ، کرامت انسانی