تاثیر روش های تدریس خلاقانه بر یادگیری عمیق دانش آموزان

تحولات سریع آموزشی و گسترش نیاز به مهارت های شناختی سطح بالا، نظام های آموزشی را با ضرورت عبور از الگوهای انتقالی و حافظه محور یاددهی و حرکت به سوی تجربه های یادگیری معنادار، فعال و عمیق مواجه ساخته است. در این میان، روش های تدریس خلاقانه با ایجاد فرصت برای پرسشگری، کاوش، حل مسئله، تولید ایده، تعامل و بازاندیشی می توانند زمینه گذار دانش آموز از دریافت سطحی اطلاعات به فهم مفهومی و کاربردی را فراهم کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین تاثیر و سازوکار نقش روش های تدریس خلاقانه در شکل گیری یادگیری عمیق دانش آموزان انجام شد. پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و با استفاده از طرح پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۲۴ نفر از دانش آموزان دارای تجربه مشارکت در فرایندهای آموزشی خلاقانه بودند که به شیوه هدفمند و با روش گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. یافته های حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که روش های تدریس خلاقانه از طریق تغییر نقش دانش آموز از دریافت کننده منفعل به یادگیرنده فعال، افزایش درگیری شناختی، پیوند دادن محتوای آموزشی با موقعیت های واقعی، تقویت گفت وگوی یادگیری، ایجاد فرصت برای آزمون و خطا و افزایش فرایندهای بازاندیشانه، زمینه شکل گیری یادگیری عمیق را فراهم می کنند. در تحلیل کلی، پنج مضمون اصلی شامل «درگیری شناختی و پردازش عمیق»، «یادگیری معنادار و ارتباط با تجربه»، «خودراه بری و مشارکت فعال»، «تعامل و ساخت اجتماعی دانش» و «بازاندیشی و انتقال یادگیری» شناسایی شد. یافته ها نشان دادند که خلاقیت در تدریس صرفا به استفاده از ابزارهای جذاب محدود نیست، بلکه زمانی به یادگیری عمیق منجر می شود که طراحی فعالیت، نوع پرسش ها، نقش معلم، فرصت تعامل و شیوه ارزشیابی با اهداف شناختی سطح بالا همسو باشند. بنابراین، توسعه شایستگی حرفه ای معلمان در طراحی تجربه های یادگیری خلاقانه، بازنگری در شیوه های ارزشیابی و فراهم سازی محیط های یادگیری مشارکتی می تواند از الزامات اساسی تعمیق یادگیری در مدارس باشد.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس خلاقانه ، یادگیری عمیق ، درگیری شناختی ، یادگیری معنادار ، یادگیری فعال ، خلاقیت آموزشی ، دانش آموزان