دیپلماسی و قدرت هوشمند؛ واکاوی ابزارهای نفوذ و اقناع در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

در محیط راهبردی معاصر، اتکای صرف به توان نظامی و قدرت اقتصادی برای تامین منافع ملی کارآمدی خود را از دست داده و دولت ها به منابع ناملموسی مانند فرهنگ، ایدئولوژی و ارزش ها روی آورده اند؛ منابعی که مولد جاذبه و موجد اقناع هستند و ترجیحات سایر کنشگران را شکل می دهند (نای، .(۱۳۸۹هدف این پژوهش، واکاوی جایگاه دیپلماسی عمومی و ابزارهای قدرت نرم در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و تحلیل سازوکار تبدیل این منابع به قدرت بالفعل است. پرسش اصلی مقاله آن است که جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر کدام منابع و ابزارهای قدرت نرم، اهداف دیپلماتیک خود را پیش می برد؟ روش پژوهش، توصیفی –تحلیلی با رویکرد کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد منابع قدرت نرم ایران در سه سطح عقیدتی –ارزشی، فرهنگی –اجتماعی و سیاسی قابل شناسایی است و از طریق سیاست های رسمی و اجزای دیپلماسی عمومی، به ویژه دیپلماسی فرهنگی و رسانه ای، ظرفیت تبدیل به قدرت بالفعل را دارد. با این حال، فقدان برنامه مدون و استراتژی منسجم دیپلماسی عمومی در ساختار دستگاه سیاست خارجی، مهم ترین حلقه مفقوده در بهره برداری از این ظرفیت است؛ از این رو تدوین استراتژی ملی دیپلماسی عمومی و نهادینه سازی آن ضرورت دارد.

کلیدواژه ها:

قدرت نرم ، قدرت هوشمند ، دیپلماسی عمومی ، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، دیپلماسی فرهنگی ، دیپلماسی رسانه ای