حق دسترسی به دارو و درمان در اسناد بین المللی و حقوق داخلی ایران

حق بر سلامت یکی از بنیادین ترین حقوق بشر است که در اسناد بین المللی و نظام های حقوقی داخلی به رسمیت شناخته شده است. دسترسی به دارو و درمان، به عنوان یکی از ارکان اصلی تحقق این حق، در دهه های اخیر به دلیل چالش هایی نظیر نابرابری اقتصادی، تحریم ها، ضعف نظام توزیع دارو و ناکارآمدی بیمه ها مورد توجه جدی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای و اسناد حقوقی، جایگاه حق دسترسی به دارو و درمان را در اسناد بین المللی (اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، تفسیر عمومی شماره ۱۴، کنوانسیون حقوق کودک، کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و مقررات سازمان تجارت جهانی) و نظام حقوقی ایران (قانون اساسی، قوانین عادی، برنامه های توسعه و سیاست های بیمه سلامت) تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که هرچند اصول ۲۹، ۳، ۲۰، ۲۱، ۴۳ و ۴۵ قانون اساسی ایران و تعهدات بین المللی، چارچوب مناسبی برای تضمین این حق فراهم کرده اند، اما در مرحله اجرا، عواملی مانند نبود قانون جامع سلامت و دارو، نابرابری منطقه ای در توزیع دارو، سهم بالای پرداخت از جیب، تاثیر تحریم ها و ضعف سازوکارهای پاسخ گویی، تحقق کامل آن را با اختلال مواجه ساخته است. در پایان، پیشنهادهایی نظیر تدوین قانون جامع سلامت و دارو، ایجاد نهاد نظارتی مستقل، افزایش شفافیت در زنجیره تامین، حمایت هدفمند از گروه های آسیب پذیر و تقویت هماهنگی با اسناد بین المللی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

حق بر سلامت ، دسترسی به دارو ، اسناد بین المللی ، حقوق داخلی ایران ، میثاق حقوق اقتصادی اجتماعی و فرهنگی