تحلیل تطبیقی راهبردهای روابط عمومی در دو بحران جنگی

روابط عمومی در شرایط جنگی، فراتر از کارکرد سنتی اطلاع رسانی، به عنوان یکی از ابزارهای راهبردی مدیریت بحران، هدایت افکار عمومی، تقویت انسجام اجتماعی و مقابله با عملیات روانی دشمن عمل می کند. در چنین شرایطی، سرعت، دقت و جهت گیری پیام های ارتباطی می تواند در شکل دهی به برداشت عمومی از روند جنگ، تقویت روحیه ملی و کاهش آثار شایعات و اخبار نادرست نقش موثری داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه راهبردهای ارتباطی و عملکرد روابط عمومی در دو تجربه جنگی متفاوت، یعنی دفاع مقدس ایران و عراق و جنگ رمضان (یوم کیپور)، انجام شده است. انتخاب این دو تجربه، به دلیل تفاوت در زمینه های تاریخی، سیاسی، فرهنگی، مدت زمان درگیری و نوع مواجهه رسانه ای صورت گرفته است.روش پژوهش توصیفی تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و داده ها از طریق مطالعه اسناد، منابع کتابخانه ای، گزارش های تاریخی، متون علمی و منابع مرتبط با ارتباطات بحران و جنگ روانی گردآوری و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر دو تجربه جنگی در اهداف کلانی مانند بسیج عمومی، تقویت وحدت ملی، مدیریت فضای روانی جامعه، مقابله با شایعات و خنثی سازی تبلیغات طرف مقابل دارای شباهت هایی بوده اند. با این حال، تفاوت در ماهیت و طول دوره جنگ، وضعیت سیاسی و اجتماعی، ساختار رسانه ای و ویژگی های مخاطبان، سبب شکل گیری رویکردهای ارتباطی متمایز شده است.در دفاع مقدس، به دلیل طولانی بودن جنگ و ضرورت حفظ پایداری اجتماعی، تمرکز اصلی بر روایت مقاومت، ایثار، هویت ملی دینی و تداوم فرهنگی پشتیبانی از جبهه ها قرار داشت. در مقابل، در جنگ رمضان که در بازه زمانی کوتاه تری رخ داد، پیام رسانی بیشتر بر عنصر غافل گیری، ایجاد شوک رسانه ای، بازسازی حیثیت سیاسی و نظامی و تغییر ادراک عمومی از موازنه قدرت متمرکز بود. نتایج پژوهش بیانگر آن است که روابط عمومی در جنگ، تنها انتقال دهنده خبر نیست، بلکه یکی از ارکان موثر در مدیریت ادراک، تنظیم روایت های جمعی و تقویت تاب آوری اجتماعی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

روابط عمومی ، دفاع مقدس ، جنگ رمضان ، مدیریت ادراک ، ارتباطات بحران ، جنگ روانی ، افکار عمومی.