جامعه مدنی و تعلیم وتربیت در غرب: تحلیل مضمون کارکردهای انجمن های مدنی آموزشی و دلالت های سیاستی آن

این پژوهش با هدف بازخوانی نقش تاریخی انجمن های مدنی در نظام های تعلیم و تربیت غرب و با پرهیز آگاهانه از هرگونه ارجاع به مورد ایران انجام شده است. مسئله اصلی، فقدان چارچوبی تحلیلی واحد برای مقایسه سنت های متفاوت مشارکت مدنی در آموزش آمریکا، بریتانیا، آلمان و اسکاندیناوی است. هدف پژوهش شناسایی کارکردهای مشترک این نهادها و ارائه ملاحظات سیاستی عام و غیرمنسوب به یک کشور خاص است. روش پژوهش، تحلیل مضمون اسنادی مبتنی بر چارچوب شبکه های مضمونی آتراید-استرلینگ است که مراحل کدگذاری اولیه آن از الگوی شش مرحله ای براون و کلارک بهره گرفته است. پیکره پژوهش شامل مجموعه ای هدفمند از یازده مقاله علمی داوری شده و دارای شناسه دیجیتال در چهار خوشه موردی است. یافته ها در قالب چهار مضمون سازمان دهنده—کارکرد نظارتی و مشروعیت بخشی نهادی، کارکرد دموکراسی ساز و مدنی، کارکرد جبرانی-رفاهی، و کارکرد تکثر و رقابت ایدئولوژیک درون نهادی—و یک مضمون فراگیر با عنوان «انجمن مدنی آموزشی به مثابه نهاد میانجی» صورت بندی شده اند. نتایج نشان می دهد آنچه یک انجمن مدنی آموزشی را از یک نهاد صرفا تشریفاتی متمایز می کند، میزان استقلال واقعی آن از سازوکارهای هم ریخت کننده نهادی است. در پایان، به جای ارائه پیشنهادهای سیاستی اجرایی و قطعی، مجموعه ای از ملاحظات سیاستی عام و قابل بحث ارائه و محدودیت های روش شناختی پژوهش به صراحت بیان می شود.

کلیدواژه ها:

جامعه مدنی ، تعلیم و تربیت ، تحلیل مضمون ، شبکه های مضمونی ، سرمایه اجتماعی