بررسی تاثیر استفاده از تکنولوژی های آموزشی (مانند اپلیکیشن های ترجمه و هوش مصنوعی) بر عمق یادگیری متون دینی عربی در سطح متوسطه

با گسترش روزافزون فناوری های دیجیتال و ظهور ابزارهای نوین مانند اپلیکیشن های ترجمه خودکار و مدل های زبانی بزرگ مبتنی بر هوش مصنوعی، شیوه های سنتی آموزش زبان عربی، به ویژه در حوزه متون دینی و قرآنی، با تحولات بنیادین مواجه شده است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیرات این ابزارها بر «عمق یادگیری» دانش آموزان مقطع متوسطه در رشته دینی و عربی انجام شده است. مسئله اصلی این است که آیا تسهیل دسترسی به معانی متون عربی از طریق ابزارهای ماشینی، منجر به کاهش تلاش شناختی و سطحی شدن یادگیری می شود یا با مدیریت صحیح، می تواند بستر برای تحلیل های عمیق تر و تفسیری فراهم آورد؟ روش پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و مرور ادبیات نظری در حوزه روانشناسی تربیتی، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی و فناوری آموزشی انجام پذیرفته است. یافته ها نشان می دهد که استفاده بدون ضابطه از هوش مصنوعی و مترجم های ماشینی، خطر «توهم یادگیری» را افزایش داده و مهارت های پایه ای مانند صرف، نحو و بلاغت را تضعیف می کند. با این حال، زمانی که این ابزارها به عنوان «دستیار هوشمند» و نه «جایگزین تفکر»، در چارچوب یک الگوی ترکیبی (Blended Learning) مورد استفاده قرار گیرند، می توانند با ارائه بازخوردهای فوری و شخصی سازی شده، عمق درک مفاهیم دینی را افزایش دهند. این مقاله با ارائه راهکارهایی برای تلفیق خلاقانه فناوری با روش های اصیل تدریس عربی، پیشنهاد می دهد که نظام آموزشی باید رویکرد خود را از «انتقال اطلاعات» به «پرورش مهارت های تفکر انتقادی و تحلیل زبانی» تغییر دهد تا عمق یادگیری دینی-زبانی حفظ شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش زبان عربی ، متون دینی ، عمق یادگیری ، فناوری آموزشی ، مدرسه متوسطه ، تلفیق فناوری و آموزش.