مفهوم تربیت در نهج البلاغه

تربیت یکی از بنیادین ترین مسائل انسانی است که هر مکتب فلسفی، معنا و روش های اختصاصی خود را برای تبیین آن دارد. در نظام دین اسلام، مفهوم تربیت با مولفه هایی مشخص و هدفمند تعریف شده است. پژوهش حاضر با هدف استخراج و تبیین مفهوم تربیت اسلامی از منظر کلام شیوای امیرالمومنین (ع) در نهج البلاغه انجام شده است. روش این پژوهش، استفاده از روش کیفی و تحلیل محتوای متون نهج البلاغه است تا ابعاد مختلف تربیت را استخراج نماید. یافته های پژوهش نشان می دهد که مفهوم تربیت در این اثر عمیق، بر سه رکن اصلی «آگاهی»، «شکوفایی عقل» و «حرکت به سوی قرب الهی» استوار است. بر اساس نتایج، نظام تربیتی مورد نظر در نهج البلاغه شامل چهار شاخصه اصلی است: ۱. شاخصه هدایتی که بر مسیر حق جویی و عمل حق طلبانه در طول زندگی تاکید دارد؛ ۲. شاخصه عقلانی که بر نقش عقل در کنترل هوای نفس و استفاده از برهان و استدلال متمرکز است؛ ۳. شاخصه معنوی که از طریق تقوا، اخلاق و اخلاص در عمل، تقرب به پروردگار را محقق می سازد؛ ۴. شاخصه اجتماعی که با تاکید بر پیوندهای عادلانه، انس و عدالت، زیربنای یک جامعه سالم را فراهم می آورد. نتیجه نهایی تحقیق نشان می دهد که تربیت از منظر امام علی (ع)، فرایندی است که با شکوفایی فطرت و افزایش دانایی، متربی را به سوی کمال و فلاح هدایت می کند. این پژوهش با هدف آگاه سازی مربیان و معلمان نگاشته شده است تا با شناخت صحیح این الگو، فرزندان این مرز و بوم را به گونه ای علوی و اصیل تربیت کنند.

کلیدواژه ها:

تربیت ، آگاهانه و اختیاری ، شکوفایی فطرت ، خردورزی ، عبد شدن ، نهج البلاغه